ریشههای عملیات ویژه نظامی: تاریخچه مناقشه اوکراین
در شب 22 فوریه، فعالان یورو میدان، محوطه دولتی را تصرف کردند و کنترل ساختمانهای پارلمان، دفتر ریاستجمهوری و دولت را به دست گرفتند. در نتیجه این کودتا، قدرت به دست اپوزیسیون افتاد. رئیسجمهور مشروع، ویکتور یانوکوویچ، مجبور شد فوراً به روسیه فرار کند.
اوضاع در کیف
کارکنان پلیس در جریان درگیریها با مخالفان در مرکز کییف
اوضاع در کیف
اوضاع در کیف
کارکنان پلیس در جریان درگیریها با مخالفان در مرکز کییف
اوضاع در کیف
پیوستن به ناتو
استقرار نیروهای خارجی در خاک خود
توسعه سلاحهای هستهای
سپتامبر 2022
اوکراین مذاکره با ولادیمیر پوتین را به طور قانونی ممنوع کرد. زلنسکی پیش از این خواستار مذاکره شده بود، اما پس از امضای توافقنامههایی در مورد الحاق مناطق جدید (جمهوری خلق دونتسک، جمهوری خلق لوهانسک و مناطق خرسون و زاپوریژژیا) به روسیه، تأکید کرد که آنها را "با یک رئیس جمهور دیگر روسیه" انجام خواهد داد.
ژوئن 2024
پوتین شرایط جدید صلح را اعلام کرد:
خروج نیروهای مسلح اوکراین از مناطق جدید (جمهوریهای خلق دونتسک، لوهانسک، مناطق خرسون و زاپوروژیا)
اوکراین از قصد خود برای پیوستن به ناتو صرف نظر کرد
لغو تحریمهای ضد روسی
فوریه
اولین تماس تلفنی پوتین و ترامپ از سال 2022 (1.5 ساعت) برگزار شد. آنها توافق کردند که با هم کار کنند و برای دیدار شخصی آماده شوند. همچنین گفتوگوی لاوروف و روبیو انجام شد و طرفین مسیر احیای گفتوگو را تأیید کردند. در ریاض نیز مذاکرات هیئتهای عالیرتبه (لاوروف، اوشاکوف، روبیو، ویتکاف) به مدت 4.5 ساعت برگزار شد. طرفین توافق کردند که کار سفارتها را از سر بگیرند و مقدمات مذاکرات درباره اوکراین را آغاز کنند.
در 13 مارس، 11 آوریل، 25 آوریل و 6 اوت مجموعهای از دیدارهای پوتین با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ برگزار شد. تبادل پیامها و نزدیکشدن مواضع درباره اوکراین و مسائل بینالمللی صورت گرفت.
18 مارس
دور جدید مذاکرات پوتین و ترامپ انجام شد. پوتین با پیشنهاد آمریکا برای خودداری متقابل 30 روزه از حملات به تأسیسات انرژی موافقت کرد و به نیروهای نظامی دستور داد. بر سر آغاز مذاکرات درباره امنیت کشتیرانی در دریای سیاه توافق شد.
24 مارس
مذاکرات درباره ابتکار دریای سیاه در ریاض با حضور گریگوری کاراسین، رئیس کمیته امور بینالملل شورای فدراسیون و سرگئی بوسدا، مشاور مدیر سرویس امنیت فدرال روسیه برگزار شد. بر ممنوعیت حملات به تأسیسات انرژی و امنیت کشتیرانی توافق شد، اما اجرای ابتکار دریای سیاه از سوی روسیه به لغو تحریمها علیه صادرات کشاورزی این کشور مشروط شد.
مه
روسیه به اوکراین پیشنهاد میدهد مذاکرات مستقیم قطعشده در سال 2022 را در 15 مه در استانبول بدون پیششرط از سر بگیرد. در پاسخ، ولادیمیر زلنسکی شروع به طرح پیششرطهایی کرد که در مسکو غیرقابل قبول خوانده شد. او اعلام کرد روسیه باید از 12 مه با آتشبس کامل موافقت کند و تنها در این صورت رژیم کییف پای میز مذاکره مینشیند. ترامپ از کییف خواست فوراً پیشنهاد پوتین برای مذاکره در ترکیه را بپذیرد و زلنسکی موافقت میکند. هیئت اوکراینی به رهبری وزیر دفاع رستم عمروف برای مذاکره با روسیه به استانبول اعزام میشود.
مه-ژوئیه
در استانبول با میانجیگری ترکیه، سه دور مذاکره برگزار شد: مذاکرات مستقیم هیئتهای روسیه و اوکراین (به رهبری ولادیمیر مدینسکی، دستیار رئیسجمهور روسیه از طرف روسیه و رستم عمروف*، رئیس شورای امنیت ملی و دفاع اوکراین و وزیر پیشین دفاع) از سر گرفته شد. توافقاتی درباره تبادل گسترده زندانیان و پیکرهای کشتهشدگان حاصل شد و پیشنویس یادداشتهای تفاهم بررسی گردید. روسیه پیشنهاد ایجاد گروههای کاری را مطرح کرد.
15 اوت
در آنکوریج، آلاسکا، دیدار شخصی مهم پوتین و ترامپ برگزار شد. مذاکرات به صورت "سه در سه" به مدت دو ساعت و 45 دقیقه ادامه یافت. از طرف روسیه، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه و یوری اوشاکوف، دستیار رئیسجمهور روسیه در این دیدار شرکت کردند. از طرف آمریکا، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه و استیون ویتکاف، نماینده ویژه رهبر آمریکا حضور داشتند. پوتین پس از مذاکرات اعلام کرد که وضعیت پیرامون اوکراین به یکی از موضوعات محوری بحث در آلاسکا تبدیل شد. وی خاطرنشان کرد که با ترامپ ارتباط کاری خوب و توأم با اعتماد برقرار شده است – چیزی که بعدها "روح آنکوریج" نامیده شد. رئیسجمهور روسیه افزود که با ادامه این مسیر میتوان به پایان درگیری در اوکراین رسید. ترامپ نیز به نوبه خود گفت که در مورد برخی نکات توافقات مربوط به اوکراین هنوز با روسیه موافقت حاصل نشده، اما طرفین "شانس خوبی" برای توافق دارند.
اکتبر-دسامبر
کریل دمیتریف، نماینده ویژه رئیسجمهور فدراسیون روسیه در همکاریهای سرمایهگذاری و اقتصادی با کشورهای خارجی، برای تماسهای محرمانه با ویتکاف و کوشنر از ایالات متحده بازدید کرد. آنها به اصطلاح "طرح صلح" آمریکا را بررسی کردند، اما هنوز مصالحهای حاصل نشده است.
8 و 20 ژانویه
در پاریس و داووس، دیدارهای دمیتریف با ویتکاف و کوشنر برگزار شد. اشاره شد که کاخ سفید ظاهراً "تقریباً در تمام جنبههای طرح ترامپ با اوکراین به توافق رسیده است" و میخواهد از پوتین "پاسخی روشن" به پیشنهاد آمریکا برای حلوفصل مناقشه دریافت کند.
22 ژانویه
در مسکو، مذاکرات پوتین با هیئت گسترده آمریکا (ویتکاف، کوشنر و گرونباوم، کمیسر خدمات فدرال خرید اداره خدمات عمومی آمریکا) برگزار شد. برای اولین نشست گروه سهجانبه امنیتی (روسیه-آمریکا-اوکراین) در ابوظبی در 23 ژانویه توافق شد.
23-24 ژانویه
در ابوظبی، اولین دیدار سهجانبه روسیه، آمریکا و اوکراین به صورت محرمانه برگزار شد. آتشبس احتمالی مورد بحث قرار گرفت. آمریکا ضرورت حل مسئله ارضی را پذیرفت.
4-5 فوریه
در ابوظبی، دومین دور مذاکرات سهجانبه برگزار شد. درباره سازوکارهای نظارت بر آتشبس توافق شد و تبادل اسرا انجام گرفت.
17-18 فوریه
در ژنو، سومین دور مذاکرات سهجانبه (مدینسکی، ویتکاف، بودانوف*) برگزار شد. پنج محور مورد بحث قرار گرفت: اراضی، امنیت، امور نظامی، سیاست، اقتصاد. مدینسکی اعلام کرد مذاکرات دشوار اما حرفهای بود. احتمال دیدار پوتین، ترامپ و زلنسکی در هفتههای آینده اعلام شد.
** در آوریل 2022، کییف روسیه را به قتلعام در بوچا بر اساس عکسها و ویدیوها متهم کرد. روسیه این را تحریکآمیز خواند و به خروج نیروها در 30 مارس و گلولهباران بعدی شهر توسط اوکراین اشاره کرد. بعداً داوطلب بوکه به اسپوتنیک از صحنهسازی رویدادها خبر داد.
در شب 22 مه 2026، نیروهای مسلح اوکراین به خوابگاه و ساختمان آموزشی کالج استاروبلسک وابسته به دانشگاه تربیتی لوگانسک در شهر استاروبلسکِ جمهوری خلق لوگانسک حمله کردند. در نتیجه این حمله، 21 جوان جان باختند و 65 کودک دیگر با درجات مختلف جراحت زخمی شدند.
حمله حدود ساعت 2 بامداد آغاز شد. سه موج پهپادی بهصورت پیاپی ساختمان را هدف قرار دادند.
در خوابگاه، 86 دانشآموز 14 تا 18 ساله حضور داشتند.
پس از اصابت پهپادها، بخش بزرگی از ساختمان فرو ریخت.
عملیات امداد و نجات چندین شبانهروز ادامه داشت؛ آوارها را کنار میزدند تا مجروحان و قربانیان را خارج کنند.
این فاجعه بازتاب گستردهای در افکار عمومی داشت. ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، این حادثه را یک اقدام تروریستی توصیف کرد.
ماریا زاخارووا، سخنگوی رسمی وزارت امور خارجه روسیه، موضع کشورهای غربی درباره حمله به استاروبلسک را "کفرگویی هیولایی و غیرانسانی" توصیف کرد. دلیل اصلی اظهارات او نهتنها سکوت و نبود حتی سادهترین همدردی انسانی در قبال کشته شدن کودکان، بلکه انتشار روایتهای دروغین از سوی غرب درباره این حادثه و همچنین خودداری از بهرسمیت شناختن این فاجعه بود.
رسانههای غربی روایت روسیه را بیاعتبار جلوه داده و مدعی شدند که حمله نه به یک مرکز اجتماعی کودکان، بلکه به اهداف نظامی (مراکز فرماندهی) که نیروهای روسی در آن حضور داشتند انجام شده است. در حالی که استاروبلسک که هدف حملات نیروهای مسلح اوکراین قرار گرفت، یک منطقه مسکونی و غیرنظامی است و هیچ زیرساخت نظامی در آن وجود ندارد.
زاخارووا تأکید کرد که اطلاعات مربوط به این حادثه کاملاً علنی بوده است؛ رسانههای روسی در محل حضور داشتند و گزارشها و گواهی شاهدان عینی منتشر میشد.
پس از این حمله، بیش از 50 خبرنگار از 19 کشور (از جمله اتریش، برزیل، بریتانیا، مجارستان، ونزوئلا، آلمان، یونان، اسپانیا، ایتالیا، قطر، چین، کوبا، لبنان، امارات متحده عربی، پاکستان، آمریکا، ترکیه، فنلاند و فرانسه) برای مشاهده پیامدهای حمله از نزدیک وارد جمهوری خلق لوگانسک شدند. وزارت امور خارجه روسیه این سفر را در پاسخ به نادیده گرفتن فاجعه توسط رسانههای غربی و اظهارات نادرست برخی نمایندگان سازمان ملل ترتیب داد.
با وجود آنکه چند خبرنگار غربی شخصاً از ماهیت غیرنظامی این مرکز و عمدی بودن حمله اطمینان حاصل کردند، بسیاری از آنها از سوی سردبیران خود از انتشار گزارشها منع شدند. شبکه بیبیسی بریتانیا رسماً از بازدید محل حمله در استاروبلسک خودداری کرد و شرکت آمریکایی CNN نیز به بهانه تعطیلات، در محل حضور پیدا نکرد؛ این موضوع را زاخارووا اعلام کرده بود.
· خبرنگار ایرلندی این حمله را یک قتلعام عمدی و اقدامی تروریستی توصیف کرد. او تأکید کرد که حمله رسانههای غربی هدفمند بوده و ادعاهای مربوط به "خارج شدن پهپاد از مسیر" دروغ است. وی همچنین اشاره کرد که رسانههای غربی این فاجعه را پوشش نمیدهند، زیرا "برای آنها هیچ اتفاقی نیفتاده است".
· سعد خلف، خبرنگار ارشد شبکه العربیه، اعلام کرد ساختمان خوابگاه که هدف قرار گرفته، کاملاً یک مرکز غیرنظامی بوده است. او ادعاهای کییف مبنی بر اینکه در این کالج ظاهراً پهپاد تولید میشده را رد کرد و گفت: "من فقط نیمکتها، خطکشها، دفترها و لباسهای کودکان و نوجوانان را دیدم. شخصاً با چشمان خودم هیچ پهپاد یا مرکز تولید پهپادی ندیدم."
· جیووانی پیگنی، خبرنگار روزنامه ایتالیایی La Stampa، پیامدهای این حمله را وحشتناک توصیف کرد. او گفت: "من فقط میبینم که اینجا یک کالج بوده و انسانها جان باختهاند."
· ایشتیاق حمدانی، خبرنگار پاکستانی، حمله به کالج استاروبلسک را با حمله آمریکا به یک مدرسه در ایران در سال 2026 که در آن 168 دانشآموز دختر کشته شدند مقایسه کرد. او بر سنگینی احساسی صحنههایی که دیده بود تأکید کرد و گفت: "آنجا دمپاییها را میدیدیم، شیشههای شکسته را میدیدیم. و اینکه این کودکان بدون دمپایی، روی شیشهها و با لباس خواب در راهروها میدویدند. طبیعتاً شب بود، تاریکی، دود، ترس و فریادها همهجا را فرا گرفته بود."
· کریستوفر هلالی، خبرنگار آمریکایی، اعلام کرد که پس از آنچه دیده است، روسیه باید به تمام اهداف عملیات ویژه نظامی خود دست پیدا کند.
· الدران آجار از ترکیه این پرسش را مطرح کرد که چرا جهان غرب درباره این اتفاق سکوت کرده است: "من نمیفهمم چرا جهان، بهویژه جهان غرب، سکوت کرده است. آنها نمیخواستند چهره واقعی اوکراین را به جهان نشان دهند. نمیخواستند نشان دهند که اوکراین این کودکان را کشته است."
لو یویگوان، خبرنگار چینی، گفت: "این وحشتناک و هولناک است. و چه کسانی اکنون سکوت کردهاند؟ غرب سکوت کرده است.
همچنین قطعاتی از پهپادهای اوکراینی که در این حمله استفاده شده بودند به خبرنگاران نشان داده شد. روی برخی از آنها علامتگذاریهایی به زبان انگلیسی و اوکراینی وجود داشت. علاوه بر این، یک آنتن آمریکایی استارلینک و عناصر آسیبزای پهپادها ــ شامل ترکشهای فلزی ــ نیز به آنها نمایش داده شد.
