گزارش و تحلیل

کارشناس: تصمیم ایران علیه نیروهای نظامی آرژانتین/ از تقابل حقوقی تا تهدید تجارت دوجانبه

© Fotolia / Curioso Photographyکارشناس: تصمیم ایران علیه نیروهای نظامی آرژانتین/ از تقابل حقوقی تا تهدید تجارت دوجانبه
کارشناس: تصمیم ایران علیه نیروهای نظامی آرژانتین/ از تقابل حقوقی تا تهدید تجارت دوجانبه - اسپوتنیک ایران  , 1920, 11.11.2026
اشتراک
دکتر افسانه خسروی، استاد دانشگاه و کارشناس مسائل حقوق بین‌الملل، در گفت‌وگو با اسپوتنیک چنین اظهار داشت:
تصمیم وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در 11 نوامبر 2026 مبنی بر تروریستی اعلام کردن نیروی دریایی و نیروی هوایی آرژانتین، در چارچوب سیاست مقابله متقابل و قانون سال 1398 با عنوان "اقدام متقابل در برابر اعلام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به‌عنوان سازمان تروریستی توسط ایالات متحده آمریکا" قابل بررسی است. بر اساس این قانون، دولت‌هایی که با اقدام آمریکا علیه سپاه همکاری یا از آن حمایت کنند، با اقدامات متقابل ایران مواجه خواهند شد. بنابراین تهران این تصمیم را صرفاً یک موضع‌گیری سیاسی نمی‌داند و برای آن مبنای قانونی داخلی قائل است.
خسروی افزود: با این حال، اعلام یک نهاد خارجی به‌عنوان سازمان تروریستی لزوماً به معنای ایجاد جرم جدید یا مسئولیت کیفری برای تمام کارکنان آن نیست. هرگونه تعقیب یا مجازات اشخاص باید بر اساس قانون مشخص و با رعایت اصل قانونی بودن جرم و مجازات صورت گیرد. همچنین اصل 150 قانون اساسی جایگاه سپاه پاسداران را در ساختار دفاعی ایران به رسمیت شناخته و تهران اقدام آرژانتین را تعرض به یکی از ارکان رسمی ساختار دفاعی خود تلقی می‌کند. البته دامنه اجرای قانون سال 1398 درباره آرژانتین باید با توجه به متن قانون و صلاحیت مراجع اجرایی بررسی شود و نمی‌توان اعمال خودکار تمام ضمانت‌اجراهای کیفری و مالی را نتیجه گرفت.
این کارشناس ادامه داد: مهم‌ترین پیامد عملی تصمیم ایران می‌تواند ایجاد مبنایی برای محدودسازی همکاری‌های رسمی و غیررسمی با نهادهای نظامی آرژانتین در حوزه‌های نظامی، اطلاعاتی، آموزشی، فنی و پشتیبانی باشد؛ البته اعمال چنین محدودیت‌هایی به مقررات و تصمیمات تکمیلی مراجع صلاحیت‌دار نیاز دارد. این اقدام را نباید معادل توقیف خودکار دارایی‌های دولت آرژانتین یا ممنوعیت عمومی تجارت با شرکت‌های این کشور دانست؛ زیرا نیروهای نظامی، دولت و شرکت‌های خصوصی شخصیت‌ها و فعالیت‌های حقوقی متمایزی دارند. در حقوق بین‌الملل نیز اصل تفکیک مسئولیت نهادها و اشخاص، مصونیت دولت‌ها و اموال دارای کاربری حاکمیتی باید مورد توجه قرار گیرد.
وی تصریح کرد: اصل عمل متقابل در حقوق بین‌الملل به دولت‌ها اجازه نمی‌دهد بدون توجه به تعهدات بین‌المللی خود هر اقدام یک‌جانبه‌ای را توجیه کنند. اقدامات متقابل در مفهوم حقوقی آن تابع شرایطی از جمله وجود فعل متخلفانه بین‌المللی، رعایت تناسب و محدودیت‌های ناشی از قواعد آمره و حقوق بشردوستانه است. بنابراین تصمیم ایران باید هم از منظر واکنش سیاسی و حقوقی داخلی و هم از نظر مشروعیت و آثار آن در نظام حقوق بین‌الملل بررسی شود.
خسروی درباره پیامدهای اقتصادی این تصمیم گفت: اعلام تروریستی بودن نیروی دریایی و نیروی هوایی آرژانتین به‌خودی‌خود موجب ممنوعیت واردات کالاهای این کشور به ایران نمی‌شود و چنین محدودیتی به مقررات مستقل تجاری و گمرکی نیاز دارد. بر اساس داده‌های پایگاه اطلاعاتی سازمان ملل متحد که در سال 2026 منتشر شده، صادرات آرژانتین به ایران در سال 2025 حدود 237 میلیون دلار بوده که بخش قابل توجهی از آن به نهاده‌های کشاورزی، بقایای صنایع غذایی و خوراک دام اختصاص داشته است.
وی افزود: طبق گزارش مؤسسهFastmarkets در 9 مارس 2026، صادرات کنجاله سویا از آرژانتین به ایران در سال 2025 به حدود یک میلیون تن رسیده، در حالی که این رقم در سال 2024 حدود 463 هزار تن بوده است. با توجه به اهمیت کنجاله سویا در صنعت دامداری و طیور ایران، اختلال در تأمین آن می‌تواند هزینه تولید خوراک دام و در نهایت قیمت محصولات پروتئینی را افزایش دهد. از سوی دیگر، افزایش ریسک سیاسی و حقوقی ممکن است صادرکنندگان آرژانتینی، شرکت‌های حمل‌ونقل و مؤسسات مالی را به احتیاط یا خودداری از همکاری با طرف‌های ایرانی وادار کند و هزینه بیمه، حمل‌ونقل و انتقال پول را افزایش دهد.
این کارشناس مسائل حقوق بین‌الملل تأکید کرد: در کوتاه‌مدت، پیامد اصلی تصمیم ایران احتمال افزایش هزینه‌های سیاسی و حقوقی همکاری دوجانبه و گسترش محدودیت‌های غیرمستقیم اقتصادی است، نه لزوماً توقف کامل صادرات آرژانتین به ایران. موانع بانکی، تحریم‌های ثانویه، دشواری تأمین مالی و حمل‌ونقل نیز از عوامل تعیین‌کننده تجارت دو کشور هستند. با توجه به محدود بودن حجم تجارت ایران و آرژانتین در مقایسه با شرکای اصلی تجاری این کشور، آسیب مستقیم به اقتصاد کلان آرژانتین احتمالاً محدودتر از پیامدهای احتمالی آن برای برخی زنجیره‌های تأمین ایران خواهد بود.
نوار خبری
0
loader
بحث و گفتگو
Заголовок открываемого материала