دیدار روسای بزرگترین منابع گازی جهان
19:12 27.10.2026 (بروز رسانی شده: 19:16 27.10.2026)
© Sputnik / 8th GECF summit host рhoto agency/Sergey Bobylev
/ اشتراک
محمد حسین معصوم زاده، پژوهشگر ارشد مرکز دیپلماسی نخبگانی اندیشکده حکمرانی شریف، در خصوص اهمیت ملاقات روسای جمهور ایران و روسیه با شیوا آبشناس، خبرنگار اسپوتنیک در تهران گفتگو کرد.
محمد حسین معصوم زاده گفت:دیدار آقای پزشکیان و آقای پوتین در حاشیه این اجلاس، با توجه به شرایط بحرانی منطقه و مشکل کمبود گازی که با آن مواجه هستیم، اهمیت بسیار بالایی دارد و شاید بتوان گفت مهم‌ترین بخش کل این سفر است. ما داریم درباره دیدار رؤسای جمهور دو کشوری صحبت می‌کنیم که به ترتیب دومین و اولین دارنده ذخایراثبات‌شده گاز در جهان هستند؛ ایران با حدود 34 تریلیون متر مکعب و روسیه با حدود 46.8 تریلیون متر مکعب، روی هم رفته نزدیک به 40 درصد از کل ذخایر گازی دنیا را در اختیار دارند. حالا اگر به شرایط ژئوپلیتیک و وضعیت بازار انرژی نگاه کنیم،می‌بینیم که هم منطقه و هم جهان در یک ناپایداری جدی به سر می‌برند.
وی در توصیف این ناپایداری تاکید کرد:
از یک طرف پیامدهای ماندگار درگیری اوکراین صادرات گاز روسیه به اروپا را مختل کرده و مسکو به دنبال بازارهای جایگزین می‌گردد، و از طرف دیگر تنش‌های ناشی از تهاجم نظامی مشترک ایالات متحده و اسرائیل به ایران و فشارهای تحریمی روی دوش هر دو کشور سنگینی می‌کند. در داخل هم ما با یک ناترازی شدید فصلی روبه‌رو هستیم، یعنی در زمستان کمبود شدید داریم و گاهی در تابستان به مازاد نسبی می‌رسیم.
محمد حسین معصوم زاده، همکاری ایران و روسیه به عنوان دو تولیدکننده بزرگ گاز را موجب افزایش انعطاف‌پذیری عرضه در منطقه دانست و بیان کرد:
این همکاری میتواند به ما کمک کند تا بخشی از کمبودهای فصلی خودمان را مدیریت کنیم. از نظر عملی و اقتصادی هم کارها تا جای خوبی پیش رفته است؛ توافق کلی برای انتقال یا همان سواپ گاز تقریباً نهایی شده و الان مراحل فنی آن در حال تکمیل شدن است. مسیر اصلی که روی میز قرار دارد، انتقال گاز روسیه از طریق خاک جمهوری آذربایجان به ایران است که قرار است در گام اول با حجم حدود 1.8 میلیارد متر مکعب در سال شروع شود، اما در بلندمدت پتانسیل رسیدن به ده‌ها میلیارد متر مکعب و طبق برخی برآوردها تا 55 میلیارد متر مکعب را هم دارد.
این همکاری عملاً سه دستاورد مشخص برایمان دارد: اول اینکه بخشی از نیاز زمستانی ما را پوشش می‌دهد، دوم اینکه به روسیه اجازه می‌دهد از طریق شبکه ایران به بازارهای جنوبی و شرقی دسترسی پیدا کند، و سوم اینکه زمینه را برای سرمایه‌گذاری بیشتر شرکت‌های روسی در توسعه میدان‌های گازی ایران، که همین الان هم قراردادهایی برایش وجود دارد، تقویت می‌کند. از نگاه راهبردی هم باید بپذیریم که در شرایط تحریم، همکاری با روسیه یکی از معدود گزینه‌های واقع‌بینانه‌ای است که برای دسترسی نسبی به فناوری، تجهیزات و بازار روی میز داریم. وقتی این دیدار در سطح سران انجام می‌شود، میتواند موانع بوروکراتیک را کنار بزند و به اجرای بخش انرژی توافقنامه جامع راهبردی دو کشور سرعت ببخشد، ضمن اینکه این پیام روشن را به بازار می‌دهد که دو دارنده اصلی ذخایر گاز دنیا در حال هماهنگی عملی با یکدیگر هستند.
وی تاکید کرد:
موفقیت کامل این طرح به نقش‌آفرینی جمهوری آذربایجان، حل شدن مسائل فنی و قیمت‌گذاری، و صدالبته مدیریت ریسک‌های تحریمی گره خورده است، اما در مقایسه با سایر گزینه‌های موجود، این دیدار بدون شک یکی از مهم‌ترین فرصت‌های فعلی ایران در حوزه گاز است.
وی در توصیف این ناپایداری تاکید کرد:
از یک طرف پیامدهای ماندگار درگیری اوکراین صادرات گاز روسیه به اروپا را مختل کرده و مسکو به دنبال بازارهای جایگزین می‌گردد، و از طرف دیگر تنش‌های ناشی از تهاجم نظامی مشترک ایالات متحده و اسرائیل به ایران و فشارهای تحریمی روی دوش هر دو کشور سنگینی می‌کند. در داخل هم ما با یک ناترازی شدید فصلی روبه‌رو هستیم، یعنی در زمستان کمبود شدید داریم و گاهی در تابستان به مازاد نسبی می‌رسیم.
محمد حسین معصوم زاده، همکاری ایران و روسیه به عنوان دو تولیدکننده بزرگ گاز را موجب افزایش انعطاف‌پذیری عرضه در منطقه دانست و بیان کرد:
این همکاری میتواند به ما کمک کند تا بخشی از کمبودهای فصلی خودمان را مدیریت کنیم. از نظر عملی و اقتصادی هم کارها تا جای خوبی پیش رفته است؛ توافق کلی برای انتقال یا همان سواپ گاز تقریباً نهایی شده و الان مراحل فنی آن در حال تکمیل شدن است. مسیر اصلی که روی میز قرار دارد، انتقال گاز روسیه از طریق خاک جمهوری آذربایجان به ایران است که قرار است در گام اول با حجم حدود 1.8 میلیارد متر مکعب در سال شروع شود، اما در بلندمدت پتانسیل رسیدن به ده‌ها میلیارد متر مکعب و طبق برخی برآوردها تا 55 میلیارد متر مکعب را هم دارد.
این همکاری عملاً سه دستاورد مشخص برایمان دارد: اول اینکه بخشی از نیاز زمستانی ما را پوشش می‌دهد، دوم اینکه به روسیه اجازه می‌دهد از طریق شبکه ایران به بازارهای جنوبی و شرقی دسترسی پیدا کند، و سوم اینکه زمینه را برای سرمایه‌گذاری بیشتر شرکت‌های روسی در توسعه میدان‌های گازی ایران، که همین الان هم قراردادهایی برایش وجود دارد، تقویت می‌کند. از نگاه راهبردی هم باید بپذیریم که در شرایط تحریم، همکاری با روسیه یکی از معدود گزینه‌های واقع‌بینانه‌ای است که برای دسترسی نسبی به فناوری، تجهیزات و بازار روی میز داریم. وقتی این دیدار در سطح سران انجام می‌شود، میتواند موانع بوروکراتیک را کنار بزند و به اجرای بخش انرژی توافقنامه جامع راهبردی دو کشور سرعت ببخشد، ضمن اینکه این پیام روشن را به بازار می‌دهد که دو دارنده اصلی ذخایر گاز دنیا در حال هماهنگی عملی با یکدیگر هستند.
وی تاکید کرد:
موفقیت کامل این طرح به نقش‌آفرینی جمهوری آذربایجان، حل شدن مسائل فنی و قیمت‌گذاری، و صدالبته مدیریت ریسک‌های تحریمی گره خورده است، اما در مقایسه با سایر گزینه‌های موجود، این دیدار بدون شک یکی از مهم‌ترین فرصت‌های فعلی ایران در حوزه گاز است.
