گزارش و تحلیل

دیدار ترامپ و پزشکیان دست مذاکره است یا نقشه فشار؟

دیدار ترامپ و پزشکیان دست مذاکره است یا نقشه فشار؟
دیدار ترامپ و پزشکیان دست مذاکره است یا نقشه فشار؟ - اسپوتنیک ایران  , 1920, 22.09.2026
اشتراک
از نگاه واشنگتن، مذاکره لزوماً به معنای کنار گذاشتن گزینه نظامی نیست.
سید مرتضی حافظی، پژوهشگر علوم سیاسی در گفت‌وگو با اسپوتنیک اظهار داشت: اعلام آمادگی دونالد ترامپ برای دیدار با مسعود پزشکیان در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل به‌تنهایی نشانه تغییر رویکرد واشنگتن در قبال تهران تلقی نمی‌شود. ترامپ از احتمال این دیدار سخن گفته، اما هم‌زمان نیز تأکید کرده که درباره مسیر آینده برخورد با ایران در حال تصمیم‌گیری است.
همین هم‌زمانی باعث می‌شود میان آمادگی برای مذاکره و تغییر سیاست آمریکا تفاوت بگذاریم. تهران نیز برای ازسرگیری مذاکرات هفت شرط تعیین کرده و هنوز نشانه روشنی از پذیرش این شروط از سوی واشنگتن وجود ندارد. بنابراین، اگر دو رئیس‌جمهور در نیویورک روبه‌روی یکدیگر و جلوی دوربین‌ها قرار بگیرند، اصل ملاقات نباید به‌عنوان نشانه توافق یا عقب‌نشینی آمریکا تفسیر شود.
حافظی افزود، نخستین سناریو درباره موضوع دیدار احتمالی این است که ترامپ واقعاً بخواهد مسیر مذاکره را باز کند و از گفت‌وگوی مستقیم برای سنجش مواضع ایران استفاده کند، هرچند با توجه به تداوم فشارهای سیاسی و اقتصادی، احتمال چنین مسیری چندان بالا نیست. سناریوی دوم آن است که دیدار بیشتر جنبه تاکتیکی داشته باشد، یعنی واشنگتن از مذاکره برای مدیریت فضای جنگ، ارزیابی میزان انعطاف ایران و تقویت موقعیت خود در چانه‌زنی استفاده کند. در این حالت، مذاکره و فشار می‌توانند هم‌زمان ادامه داشته باشند.
سناریوی سوم نیز منتفی شدن دیدار است، زیرا تحولات میدانی و فشارهای سیاسی تندروها در داخل ایران می‌تواند هزینه ملاقات مستقیم برای پزشکیان را افزایش دهد.
وی افزود، سیاست داخلی آمریکا نیز در این میان اهمیت دارد. انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در نوامبر برگزار می‌شود و افزایش قیمت سوخت، مسئله‌ای است که برخلاف بسیاری از موضوعات سیاست خارجی، مستقیماً در زندگی روزمره مردم آمریکا دیده می‌شود. از این منظر، باز شدن یک مسیر دیپلماتیک با ایران می‌تواند برای کاخ سفید یک فرصت باشد، به‌خصوص اگر کاهش تنش در خلیج فارس به ثبات بیشتر بازار انرژی منجر شود.
حافظی گفت: با این حال، نباید رفتار ترامپ را فقط به انتخابات یا قیمت سوخت نسبت داد. تصمیم‌های سیاست خارجی معمولاً حاصل مجموعه‌ای از ملاحظات امنیتی، اقتصادی و سیاسی هستند. ترامپ ممکن است هم‌زمان بخواهد هزینه‌های جنگ را کنترل کند، از افزایش بیشتر قیمت انرژی جلوگیری کند، فشار بر ایران را حفظ کند و در مذاکرات احتمالی موقعیت خود را تقویت کند. به همین دلیل، حتی اگر ملاحظات انتخاباتی بر تصمیم‌های کاخ سفید اثر گذاشته باشد، نمی‌توان گفت این عامل به‌تنهایی باعث نرمش دیپلماتیک اخیر شده است.
از سوی دیگر، در جنگ اخیر نیز شاهد چنین وضعیتی بودیم. یعنی بعبارتی در حالی که مسیر مذاکره در جریان بود، حمله نظامی انجام شد و همین تجربه نشان می‌دهد که از نگاه واشنگتن، مذاکره لزوماً به معنای کنار گذاشتن گزینه نظامی نیست.
این پژوهشگر خاطرنشان کرد، به همین دلیل خبر احتمال دیدار ترامپ و پزشکیان را باید بیش از هر چیز یک خبر رسانه‌ای مهم و یک سیگنال سیاسی قابل توجه دانست، نه نشانه قطعی یک توافق بزرگ. اگر دیداری انجام شود، حتی به فرض محال، اصل ملاقات به‌تنهایی نشان‌دهنده عقب‌نشینی آمریکا از مواضع خود نخواهد بود.
برعکس، این احتمال وجود دارد که واشنگتن از دیدار برای سنجش مواضع ایران، طرح خواسته‌های خود و افزایش قدرت چانه‌زنی استفاده کند و در صورت نرسیدن به نتیجه مطلوب، فشارهای سیاسی و اقتصادی را ادامه داده و احتمال فراوان حمله محدود نظامی را در دستور کار قرار دهد.
حافظی در پایان اظهار داشت: آنچه اهمیت دارد اتفاقات بعد از دیدار است، نه صرفاً تصویری که از ملاقات دو رئیس‌جمهور منتشر می‌شود. اگر پس از آن، فشارها کاهش یابد، مذاکرات وارد مرحله مشخص شود و درباره مسائل اصلی مورد اختلاف گام‌های عملی برداشته شود، می‌توان از تغییر واقعی در مسیر بحران سخن گفت. اما اگر تهدید، تحریم و فشار ادامه پیدا کند، دیدار بیشتر بخشی از روند مذاکره همراه با فشار خواهد بود. بنابراین بهتر است میان خبر دیدار و نتیجه سیاسی دیدار فاصله بگذاریم، چراکه ممکن است یک ملاقات از نظر رسانه‌ای بسیار مهم باشد، اما در عمل تغییری اساسی در روابط تهران و واشنگتن ایجاد نکند.
نوار خبری
0
loader
بحث و گفتگو
Заголовок открываемого материала