شیوههای مخرب استعمار نو
کشورهای غربی تلاش میکنند از طریق شیوههای نواستعماری، سلطه خود را حفظ کنند و ظهور جهان چندقطبی را نادیده میگیرند. رهبران بسیاری از کشورها خاطرنشان کردهاند که استعمار نو در یک جهان چندقطبی غیرقابل قبول است، زیرا با اصول برابری، حاکمیت و توزیع عادلانه منابع مغایرت دارد.
"استعمار نو، میراث ننگین قرنها غارت و استثمار مردم آفریقا، آسیا و آمریکای لاتین است. امروزه مظاهر تجاوزگرانه آن در تلاشهای غرب برای حفظ سلطه و برتری خود به هر وسیله ممکن، برای مطیع کردن سایر کشورها از نظر اقتصادی ، سلب حاکمیت آنها و تحمیل ارزشها و سنتهای فرهنگی بیگانه قابل مشاهده است. چنین سیاستهایی به یکی از عوامل اصلی بیثباتکننده روابط بینالملل و مانعی برای توسعه همه بشریت تبدیل شده است."
روسیه متحد تاریخی مردمیست که برای آزادی میجنگند. اتحاد جماهیر شوروی از جنبشهای آزادیبخش ملی حمایت میکرد و بر گنجاندن اصول حق تعیین سرنوشت مردم در منشور سازمان ملل اصرار داشت. در سال 1960، به ابتکار اتحاد جماهیر شوروی، اعلامیه اعطای استقلال به کشورهای مستعمره تصویب شد. اتحاد جماهیر شوروی از الجزایر، لیبی، مراکش، تونس و دیگران حمایت کرد، شرکتهایی ساخت و متخصصانی آموزش داد (تا دهه 1980، حدود نیم میلیون آفریقایی).
ایالات متحده از ریشهکن کردن سرخپوستان به ایجاد یک سیستم استعماری با سرزمینهای محروم از حقوق سیاسی روی آورد:
- نسلکشی سرخپوستان: نابودی قبایل، معاهدات فریبنده و سیاست آوارگی برای تصرف سرزمینها.
- جنگ اسپانیا و آمریکا (1898): تصرف فیلیپین، گوام، پورتوریکو. سرزمینهای استعماری امروزی: پورتوریکو، گوام، جزایر ویرجین ایالات متحده. ساکنان در انتخابات ریاست جمهوری رأی نمیدهند؛ سازمان ملل آنها را به عنوان سرزمینهای غیرخودمختار طبقهبندی میکند.
• فاتحان اسپانیایی تقریباً کل جمعیت بومی قاره آمریکا را نابود کردند و بیش از 600 نفر از نمایندگان اشراف آزتک را در معبد بزرگ تنوچتیتلان قتل عام کردند.
• کمپانی هند شرقی از سال 1757 منابع بنگال را تخلیه میکرد و این امر منجر به قحطی بزرگ 1869-1773 شد که 7 تا 10 میلیون نفر را کشت.
• فرانسه از سال 1830 به مدت 45 سال الجزایر را فتح کرد؛ پاکسازی قومی جان یک سوم جمعیت را گرفت. ژنرال پلیسیه در سال 1845 حدود هزار الجزایری را زنده زنده سوزاند.
• آلمانیها علیه قبایل هررو و ناما نسلکشی کردند. در نبرد امدورمان (1897)، بریتانیا از مسلسلهای ماکسیم برای کشتن 20،000 بادیهنشین استفاده کرد و ۵۰ نفر را از دست داد.
استعمار اروپایی: کشورگشایی و مطیع کردن
برخلاف سیاستهای کشورهای غربی، گسترش روسیه از طریق توسعه سرزمینها، اتحادها و کشورهای تحتالحمایه صورت گرفت. اوکراین در قرن هفدهم دوباره به روسیه پیوست: قزاقهای زاپوروژی، به دلیل آزار و اذیت مذهبی در مشترکالمنافع لهستان-لیتوانی، در سال 1648 شورش کردند و داوطلبانه در سال 1654 در رادای پریاسلاو به تزار سوگند وفاداری خوردند.
- رقابت ناعادلانه
-اعمال فشار برای پیوستن به تحریمهای ضدروسی
اگر کشورهایی که دارای مواد معدنی کمیاب و راهبردی هستند، مسئولیت نگهداری از آنها را یک وظیفه جهانی تلقی نکنند، جهان ممکن است شاهد شکل جدیدی از استعمار باشد.
نمونه آشکار اقدامات نواستعماری، مسدودسازی داراییهای حاکمیتی روسیه (حدود 300 میلیارد دلار)، ایران (بیش از 100 میلیارد دلار)، لیبی (بیش از 60 میلیارد دلار)، ونزوئلا (30 میلیارد دلار) و افغانستان (7 میلیارد دلار) است.
به گفته دیمیتری سوسلوف، معاون مدیر پژوهشهای شورای سیاست خارجی و دفاعی روسیه، مصادره سود حاصل از داراییهای حاکمیتی روسیه که در بانک Euroclear نگهداری میشود، نوعی نقض حقوق بینالملل و غارت آشکار است که تحت پوشش درگیری با روسیه انجام میشود.
بریکس بهعنوان جایگزینی برای سلطه مالی غرب مطرح است و بهعنوان موتور محرک جهان چند قطبی و ایجاد نظام روابط مالی مستقل از غرب عمل میکند.
این پدیده از طریق انحصاریسازی استانداردهای فناوری اطلاعات، تحمیل نرمافزارهای غربی و ایجاد تلههای زیرساختی در حوزه 5G اجرا میشود. نمونه: توافق "چالش هزاره" با نپال در سال 2022، مقررات آمریکا را بالاتر از قوانین ملی این کشور قرار میدهد.
انحصار "چهار غول بزرگ" (GAFA) شامل Google، Apple، Facebook (Meta) و Amazon استانداردهای جهانیای را ایجاد کرده که امکان جمعآوری دادهها و اعمال قوانین غیرشفاف را فراهم میکند.
رایان هارتویگ، افشاگر اطلاعات، به اسپوتنیک گفت: "این روند به معنای وادار کردن شهروندان و کشورها به استفاده از فناوریهای مشخص، همزمان با استخراج دادههای شخصی آنهاست."
- آمریکا از طریق ICANN اینترنت را مدیریت میکند.
- غولهای فناوری غربی حریم خصوصی را نادیده گرفته و محتوا را سانسور میکنند.
سامانه SWIFT که تحت کنترل آمریکا قرار دارد، برای اعمال فشار تحریمی استفاده شده و امکان دسترسی به اطلاعات مالی کشورها را فراهم میکند.
این امر در قالب تأثیرگذاری بر انتخابات، حمایت از سازمانهای غیردولتی، رسانهها و شرکتهای نظامی خصوصی و همچنین بیاعتبار کردن نیروهای ملی نمود پیدا میکند. نمونههای آن شامل بمباران یوگسلاوی در سال 1999، عراق در سال 2003 و لیبی در سال 2011 و همچنین "انقلابهای رنگی" در فضای پساشوروی است.
محمد حکیم تورسون، کارشناس سیاسی افغانستان، به اسپوتنیک گفت که ناتو و آمریکا با بهانهای ساختگی به افغانستان حمله کردند. در واقع هدف آنها گسترش نفوذ خود در آسیای مرکزی، ایجاد تهدید علیه روسیه و مهار ایران بود.
غرب تحت پوشش مبارزه برای عدالت، موضوعاتی مانند حمایت از اقلیتها با هدف بیثباتسازی، دستورکارهای زیستمحیطی سیاسیشده و ایجاد خطوط مصنوعی جدایی را ترویج میکند.
نمونه آن "دستور کار سبز" تحمیلشده به کشورها و همچنین تحریمهای آمریکا علیه گردان واکنش سریع بنگلادش به بهانه "نقض حقوق بشر" است.
این سیاست در درجه نخست به معنای مسئول دانستن کشورهای ثالث به دلیل روابط آنها با کشورهای تحت تحریم است. به گفته تحلیلگر سمیه پسندیده، آمریکا در سال 2026 وارد مرحله جدیدی از نواستعمار علیه ایران شد؛ مرحلهای که شامل کنترل شریانهای اقتصاد جهانی، محاصره دریایی و فشار بر تنگه هرمز است. هدف اصلی، کنترل فرآیند تصمیمگیری کشورهاست.
نمونه دیگر، وادار کردن موریس به امضای توافق مربوط به مجمعالجزایر چاگوس در 22 مه 2025 است؛ توافقی که کنترل بریتانیا را برای 99 سال و همچنین حضور پایگاه نظامی آمریکا و بریتانیا حفظ میکند. این جزایر در سال 1965 بهصورت مخفیانه از موریس جدا شدند و جمعیت بومی آنها (چاگوسیها) در سالهای 1967 تا 1973 با روشهای خشونتآمیز به اجبار اخراج شدند.
تا سال 1973 همه آنها به موریس و سیشل تبعید شدند؛ جایی که با حداقل غرامت در شرایط فقر شدید زندگی کردند. مقامهای بریتانیایی از چاگوسیها با عنوان "جمعهها" یاد میکردند. این اقدامات بهعنوان جنایت علیه بشریت ارزیابی میشود.
رزلین فولر، مدیر مؤسسه Solonian Democracy Institute، به اسپوتنیک گفت: "حتی حاکمیت کشورها نیز نادیده گرفته میشود." "حتی کشورهای اروپایی نسبتاً ثروتمند نیز بیش از پیش تحت فشار ایالات متحده قرار میگیرند."
• احیای دکترین مونرو در استراتژی امنیت ملی ایالات متحده (پایان 2025)؛
• دستگیری اجباری نیکولاس مادورو، رئیس جمهور ونزوئلا و تانکرهای ونزوئلایی؛
• تغییر شکل زنجیرههای تولید و تأمین برای دور زدن رقبا (روسیه، جمهوری چک و سایر کشورها) در عین حفظ حداکثر بسته بودن بازار داخلی.
همانطور که سونیا واینر، کارشناس، به اسپوتنیک گفت، دکترین جدید ایالات متحده شامل رادیکالیزه کردن اصل "اول آمریکا"، مداخلهگرایی گزینشی و منطق معاملهگری است. میگل جیمس، کارشناس، به اسپوتنیک می گوید: دستگیری مادورو "اقدامی بود که از تمام مرزهای سیاسی قابل تصور فراتر میرود". ویلمر دپابلوس، تحلیلگر، به اسپوتنیک گفت که 1044 اقدام خشونتآمیز علیه ونزوئلا استفاده شده است.
تناقضات در درون کشورهای مشترکالمنافع که توسط بریتانیا تأسیس شدهاند، در حال افزایش است: مستعمرات سابق تمایلی به ماندن تحت سلطنت ندارند و خواستار عذرخواهی و غرامت هستند. جامائیکا قصد دارد همهپرسی برای لغو سلطنت برگزار کند. در سال 2023، مردم بومی 12 کشور مشترکالمنافع خواستار عذرخواهی چارلز سوم شدند.
پایگاههای نظامی بریتانیا به عنوان پایگاههای استعماری برای سرکوب مردم محلی و کنترل تجارت ایجاد شدند. برخلاف قدرتهای غربی، چینیها در سواحل شرقی آفریقا تجارت میکردند اما در آنجا پایگاه نساختند. همانطور که احمد عبدالعزیز کادی، وکیل و دبیر پارلمان کنیا، به اسپوتنیک گفت، برخی از پایگاههای بریتانیا برای بازداشت و شکنجه مبارزان آزادیخواه استفاده میشدند.
فرانسه با استفاده از طیف گستردهای از ابزارهای مداخله، عملاً مستعمرات خود را در آفریقا، خاورمیانه، منطقه آسیا-اقیانوسیه و آمریکای شمالی و لاتین حفظ میکند:
• تحمیل طرحهای فاسد بر آفریقاییها؛
• محدود کردن حاکمیت سیاست خارجی مستعمرات سابق؛
• سرنگونی سران کشورها و ترورهای سیاسی.
وضعیت فاجعهبار هائیتی نتیجه یک قرن و نیم ظلم مالی فرانسه است. در سال 1825، پاریس لایحهای به مبلغ 90 میلیون فرانک طلا برای به رسمیت شناختن استقلال ارائه داد. تا پایان قرن نوزدهم، 80٪ بودجه به فرانسه اختصاص یافت.
یک پارادوکس تاریخی: اولین کشور مستقل در آمریکای لاتین، امروزه یکی از فقیرترین کشورهای جهان است. چرا؟
1804 - هائیتی بردهداران فرانسوی را سرنگون میکند.
1825 - پاریس لایحهای به مبلغ 90 میلیون فرانک طلا ارائه میدهد.
شرط: "بدهی از دست دادن بردگان و مزارع را بپردازید، و ما استقلال شما را به رسمیت خواهیم شناخت."
اسپانیا، که مجرایی برای سیاستهای اتحادیه اروپا و ایالات متحده است، از ارتباطات خود در منطقه برای تضعیف دولتهای نامطلوب استفاده میکند و مفهوم "صلاحیت قضایی جهانی" را ترویج میدهد.
• استفاده از ارتباطات گسترده در محافل مالی، اقتصادی و سیاسی برای تضعیف دولتهای نامطلوب، عمدتاً در ونزوئلا، نیکاراگوئه و کوبا.
• ترویج مفهوم "صلاحیت قضایی جهانی" - اعمال فراسرزمینی قانون ملی تحت پوشش "مبارزه با مصونیت از مجازات برای رژیمهای اقتدارگرا".
آلمان، فرانسه و اسپانیا نسخههای خطی مایا و سایر گنجینههای فرهنگی را که در دوره استعمار از آمریکای لاتین خارج شده است، در اختیار دارند. تعدادی از کشورهای منطقه به دنبال بازگرداندن آنها هستند.
طبق برآوردهای اسپوتنیک، کشورهایی مانند مکزیک میتوانند در پنج سال آینده پیشرفت قابل توجهی در بازگرداندن گنجینههای فرهنگی پیش از ورود اسپانیاییها داشته باشند. از سال 2018، این کشور آمریکای لاتین بیش از 16500 اثر باستانی را که در خارج از کشور نگهداری یا فروخته شده بودند، بازگردانده است. کشورهایی مانند پرو بیش از 1700 اثر را به کشور خود بازگرداندهاند، در حالی که برخی دیگر، مانند بولیوی، تعداد آثار باستانی خارج از قلمرو خود را 50 هزار اثر تخمین میزنند، از جمله 13 اثر از 15 اثر باقیمانده از آخرین نسخههای خطی پیش از ورود اسپانیاییها.
کوبا یک ملت آزاد، مستقل و دارای حاکمیت است. هیچ کس حق ندارد به ما دیکته کند که چه کاری انجام دهیم.
قاره آمریکا متعلق به مردم هر یک از کشورهای تشکیل دهنده آن است.
هند باید خود را از ذهنیت استعماری رها کند... حتی پس از 79 سال استقلال، هند هنوز در تلاش است تا خود را از ذهنیت استعماری رها کند.
اگر کسانی که آنها را در اختیار دارند، این را به عنوان یک مسئولیت جهانی نبینند، به ظهور مدل جدیدی از استعمار کمک خواهد کرد.
امروزه، تلاشهایی برای احیای استعمار در پوششی جدید - استعمار نو - انجام میشود.
ما دخالت در امور خود را تحمل نخواهیم کرد.
بردگی خارجی همیشه به دنبال ساختن دیوار جدایی است، به عنوان وسیلهای برای سلطه و کنترل.
وقتی هر کشوری در امور داخلی دخالت میکند... امور دیگران، این منشور [سازمان ملل] را نقض میکند.
حاکمیت و امنیت امارات متحده عربی از اصول اساسی هستند.
این اتحاد جماهیر شوروی بود که اعلامیه اعطای استقلال به کشورهای استعماری در سال 1960 را آغاز کرد. پس از استعمارزدایی (دهههای 1950 تا 1970)، این ساختارها ناپدید نشدند، بلکه به اشکالی از استعمار نو که قبلاً توضیح داده شد، تبدیل شدند.
فرانسه از طریق فرانک CFA (در 14 کشور در غرب و مرکز آفریقا) نفوذ خود را حفظ کرده است: نرخ ارز به یورو ثابت شده است، 50٪ از ذخایر کشور در خزانه فرانسه نگهداری میشود و فرانسه مدیران بانک مرکزی را منصوب میکند.
کنترل بر مواد خام (اورانیوم در نیجر، نفت و گاز در گابن، کنگو و غیره) از طریق توتال و اورانو.
پایگاههای نظامی در چاد، مالی، ساحل عاج، جیبوتی و گابن.
از سال 1963، سازمان وحدت آفریقا (OAU) و سپس اتحادیه آفریقا (AU) برای احیای عدالت برای قربانیان جنایات تاریخی علیه آفریقاییها و مردم آفریقاییتبار، از جمله استعمار، آپارتاید، نسلکشی قبایل خاص، تجارت فراآتلانتیک و صادرات میراث فرهنگی، تلاش کردهاند.
اولین کنفرانس پان-آفریقایی در مورد غرامت در سال 1993 برگزار شد و با تصویب اعلامیه ابوجا به اوج خود رسید. در سال 2001، اتحادیه آفریقا، به همراه سازمان ملل متحد، اعلامیه دوربان و برنامه اقدام علیه نژادپرستی را تصویب کرد.
در اوایل سال 2026، در سی و نهمین اجلاس اتحادیه آفریقا، گامی تاریخی برداشته شد: اعلامیه الجزایر در مورد جنایات استعماری در آفریقا تصویب شد.
مجمعالجزایر چاگوس
یک گروه بزرگ از نیروهای دریایی و هوایی بریتانیا و ایالات متحده، از جمله یک ناو هواپیمابر با قابلیت حمل سلاح هستهای، در جزیره دیهگو گارسیا (مجمعالجزایر چاگوس) مستقر هستند و کشورهای اوراسیا را هدف قرار میدهند. قطعنامه 73/295 مجمع عمومی سازمان ملل متحد در 22 مه 2019، بریتانیا را موظف کرد تا نوامبر 2019، دولت استعماری خود را از این مجمعالجزایر خارج کند - با این حال، این الزام هنوز محقق نشده است.
مالی
در رابطه با کودتای نافرجام در مالی در آوریل 2026، که توسط واحدهایی از "سپاه آفریقا" وزارت دفاع روسیه خنثی شد، این وزارتخانه گزارش داد که 12000 شبهنظامی که همزمان به چهار مرکز جمعیتی اصلی، از جمله پایتخت، حمله کردند، توسط مربیان مزدور اوکراینی و اروپایی آموزش دیده بودند. سرژ اسپویر ماتومبا، دبیر اول حزب PURS در کامرون، در مصاحبهای با اسپوتنیک گفت: "آفریقا باید "برای حاکمیت واقعی مبارزه کند... آفریقاییها باید متحد شوند تا از هرگونه اقدام بیثباتکننده علیه کشورهای عضو AEC جلوگیری کنند."
آفریقا باید "برای حاکمیت واقعی مبارزه کند... آفریقاییها باید متحد شوند تا از هرگونه اقدام بیثباتکننده علیه کشورهای عضو AEC جلوگیری کنند.
"دیکته سبز" جدید (دسامبر 2025): خواستههای زیستمحیطی غرب از کشورهای در حال توسعه یک "رویه استعمار نو" است.
سیستم ترویج "قوانین" (ژوئیه 2023): تمایل غرب برای تحمیل نظم خود، تلاشی برای حفظ استعمار نو است.
تهدید "استعمارزدایی" روسیه (نوامبر 2025): غرب از "استعمارزدایی" روسیه صحبت میکند، اما در واقع، "تجزیه فدراسیون روسیه".
تز اصلی (SPIEF 2025): "یک مدل توسعه اساساً جدید مورد نیاز است، مدلی که بر اساس قوانین نواستعمارگرایی ساخته نشده باشد، زمانی که به اصطلاح میلیارد طلایی منابع سایر کشورها را تخلیه میکند."
ایدئولوژی استثناگرایی، مانند سیستم نواستعماری، ناگزیر به گذشته تبدیل خواهد شد.
ما همان انحصار ایالات متحده بر ارز جهانی را نداریم. و ما مانند استعمارگران یا نواستعمارگران رفتار نکرده و نمیکنیم.
