موتور اوراسیا: آیا پوتین و پزشکیان میتوانند تجارت 10 میلیارد دلاری را پابرجا سازند؟
09:41 27.10.2026 (بروز رسانی شده: 09:48 27.10.2026)
© Sputnik / Sergey Bobylev
/ اشتراک
در بحبوحه گزارش‌هایی مبنی بر اینکه ایالات متحده و اسرائیل در حال بررسی اقدام نظامی هستند، ولادیمیر پوتین و مسعود پزشکیان ممکن است ارزیابی‌هایی از وضعیت را رد و بدل کنند.
در 27 اکتبر 2026، در مسکو، در حاشیه هشتمین اجلاس مجمع کشورهای صادرکننده گاز (GECF)، انتظار می‌رود مذاکرات کاملی بین ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، و مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، برگزار شود. دیدار رهبران تنها چند ساعت دیگر برگزار خواهد شد. این گفتگو فقط یک بند پروتکل دیگر نخواهد بود، بلکه گامی حیاتی در تبدیل توافق‌نامه مشارکت جامع استراتژیک، که در ژانویه 2025 امضا شد، به اقدام مشخص است. تمرکز اصلی این جلسه بر این خواهد بود که آیا طرفین میتوانند نزدیکی سیاسی خود را به شاخص‌های اقتصادی مشخص تبدیل کنند و رشد گردش مالی تجاری را با هدف رسیدن به سطح 10 میلیارد دلار آغاز کنند.
بنیاد مالی: چگونه تسویه حساب‌ها بدون غرب کار می‌کنند
یکی از موضوعات اصلی، گذار به تسویه حساب‌ها با ارزهای ملی خواهد بود. تا پایان سال 2025، سهم روبل در تجارت با ایران به 95 درصد رسیده بود و امروز، رهبران قصد دارند در مورد چگونگی تثبیت این روند و در نهایت گذار از دلار در معاملات دوجانبه بحث کنند. توجه ویژه‌ای به سیستم‌های یکپارچه پیام‌رسانی مالی - SPFS روسیه و SEPAM ایران - خواهد شد. به لطف ارتباط مستقیم آنها، پرداخت‌ها بین کشورها تقریباً فوراً پردازش می‌شوند و به جای پنج تا 14 روز قبلی، دو ساعت طول می‌کشد. این امر به مشاغل اجازه می‌دهد بدون تکیه بر بانک‌های کارگزار غربی فعالیت کنند. آنها همچنین در مورد خطوط سوآپ ارزی بحث خواهند کرد که به حل مسئله نقدینگی ریال ایران کمک می‌کند و به شرکت‌ها اجازه می‌دهد قیمت‌های قرارداد را قفل کرده و از ضررهای نرخ ارز جلوگیری کنند.
انرژی و لجستیک: گام‌های عملی
در بخش انرژی، طرفین در مورد پیشرفت یک پروژه مهم - ساخت خط لوله گاز از طریق آذربایجان - بحث خواهند کرد. در حالی که ظرفیت پیش‌بینی‌شده 55 میلیارد متر مکعب است، تمرکز بر راه‌اندازی تحویل آزمایشی تا 2 میلیارد متر مکعب خواهد بود. همچنین انتظار می‌رود رهبران در مورد مسائل همگام‌سازی شبکه برق و ساخت واحدهای جدید در نیروگاه‌های هسته‌ای بوشهر و هرمزگان بحث کنند.
بخش کشاورزی نیز مورد بررسی قرار خواهد گرفت. تجارت مواد غذایی در طول سال گذشته رشد کرده است و اکنون هدف، افزایش حجم آن به 3 میلیارد دلار است. ولادیمیر پوتین و مسعود پزشکیان امکان ایجاد سرمایه‌گذاری‌های مشترک برای فرآوری مواد خام کشاورزی را با هدف حرکت از تجارت ساده مواد خام به سمت محصولات با ارزش افزوده بالا بررسی خواهند کرد. همزمان، آنها تلاش‌های خود را در مورد کریدور حمل و نقل بین‌المللی شمال-جنوب هماهنگ خواهند کرد. رهبران قصد دارند ادغام موفقیت‌آمیز سیستم‌های SPFS و SEPAM را که در حال حاضر جریان‌های مالی را تسریع می‌کند، در راه‌آهن به کار گیرند. هدف اصلی تکمیل بخش رشت-آستارا است که ظرفیت این کریدور را به 30 میلیون تن بار افزایش می‌دهد.
دستور کار امنیتی و بین‌المللی
این مذاکرات در شرایطی برگزار خواهد شد که تنش‌های جاری در خاورمیانه ادامه دارد. تهدید تشدید تنش نظامی جدید پیرامون ایران، مذاکرات را به ویژه فوری می‌کند. در بحبوحه گزارش‌هایی مبنی بر اینکه ایالات متحده و اسرائیل در حال بررسی اقدام نظامی هستند، ولادیمیر پوتین و مسعود پزشکیان ممکن است ارزیابی‌هایی از وضعیت را رد و بدل کنند و در مورد اقداماتی برای جلوگیری از تشدید بیشتر تنش‌ها بحث کنند. موضع مسکو و تمایل آن برای تسهیل یک توافق سیاسی و دیپلماتیک برای تهران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، در حالی که برای روسیه، جلوگیری از یک درگیری جدید برای ثبات منطقه‌ای، امنیت مسیرهای حمل و نقل و پایداری بازارهای انرژی حائز اهمیت بسیار است.
به طور گسترده‌تر، رهبران در مورد وضعیت نوار غزه، سوریه و قفقاز بحث خواهند کرد. روسیه نقش خود را به عنوان میانجی اصلی در کاهش تنش در نوار غزه مجدداً تأیید خواهد کرد، در حالی که ایران دیدگاه خود را برای تضمین امنیت منطقه‌ای به اشتراک خواهد گذاشت. آنها همچنین در مورد وضعیت برجام در مورد برنامه هسته‌ای ایران تبادل نظر خواهند کرد. برای مسکو، حفظ فرصت‌ها برای تعامل دیپلماتیک مهم خواهد بود و برای ایران، حمایت روسیه به یک منبع مهم سیاست خارجی تبدیل خواهد شد.
خلاصه کلام: از ژئوپلیتیک عمومی تا بیانیه‌های بانکی
جلسه امروز هیچ خبر بزرگ یا اطلاعیه‌های مطبوعاتی گسترده‌ای را نوید نمی‌دهد. ارزش اصلی آن در ملموس کردن سیاست‌های بزرگ است. یک سال و نیم پس از امضای معاهده تاریخی، زمان پیچ و مهره‌ها، ریل‌ها و کدهای بانکی فرا رسیده است.
مذاکرات نشان خواهد داد که این سازوکار چقدر مؤثر عمل می‌کند. موفقیت نه با تیتر خبرها، بلکه با سرعت دریافت وجه از خریدار ایرانی به روبل توسط یک صادرکننده روسی و رسیدن به موقع اولین محموله گاز از طریق خط لوله جدید سنجیده خواهد شد. با این حال، شاخص واقعی جزئیات فنی خواهد بود: اگر رهبران در مورد هماهنگ‌سازی پروتکل‌های بانکی و حذف موانع گمرکی به تصمیمات مشخصی برسند، به این معنی خواهد بود که موتور ادغام اوراسیا واقعاً شروع به کار کرده است. در نهایت، موفقیت با سرعتی که کسب‌وکارهای روسی متوجه این تغییرات در صورت‌حساب‌های بانکی روزانه خود می‌شوند، سنجیده خواهد شد. برای ایران، این اجلاس فرصتی برای یک پیشرفت تکنولوژیکی است. جمهوری اسلامی نه تنها یک شریک تجاری به دست می‌آورد، بلکه به فناوری روسیه برای نوسازی انرژی، توانایی صادرات نفت خود از طریق طرح‌های سوآپ برای دور زدن تحریم‌ها و جریان نقدینگی روبل برای خرید مواد غذایی نیز دسترسی پیدا می‌کند - اینها دستاوردهای ملموسی هستند که به اقتصاد تهران اجازه می‌دهند در مواجهه با فشار خارجی به رشد فعال برسد.
بنیاد مالی: چگونه تسویه حساب‌ها بدون غرب کار می‌کنند
یکی از موضوعات اصلی، گذار به تسویه حساب‌ها با ارزهای ملی خواهد بود. تا پایان سال 2025، سهم روبل در تجارت با ایران به 95 درصد رسیده بود و امروز، رهبران قصد دارند در مورد چگونگی تثبیت این روند و در نهایت گذار از دلار در معاملات دوجانبه بحث کنند. توجه ویژه‌ای به سیستم‌های یکپارچه پیام‌رسانی مالی - SPFS روسیه و SEPAM ایران - خواهد شد. به لطف ارتباط مستقیم آنها، پرداخت‌ها بین کشورها تقریباً فوراً پردازش می‌شوند و به جای پنج تا 14 روز قبلی، دو ساعت طول می‌کشد. این امر به مشاغل اجازه می‌دهد بدون تکیه بر بانک‌های کارگزار غربی فعالیت کنند. آنها همچنین در مورد خطوط سوآپ ارزی بحث خواهند کرد که به حل مسئله نقدینگی ریال ایران کمک می‌کند و به شرکت‌ها اجازه می‌دهد قیمت‌های قرارداد را قفل کرده و از ضررهای نرخ ارز جلوگیری کنند.
انرژی و لجستیک: گام‌های عملی
در بخش انرژی، طرفین در مورد پیشرفت یک پروژه مهم - ساخت خط لوله گاز از طریق آذربایجان - بحث خواهند کرد. در حالی که ظرفیت پیش‌بینی‌شده 55 میلیارد متر مکعب است، تمرکز بر راه‌اندازی تحویل آزمایشی تا 2 میلیارد متر مکعب خواهد بود. همچنین انتظار می‌رود رهبران در مورد مسائل همگام‌سازی شبکه برق و ساخت واحدهای جدید در نیروگاه‌های هسته‌ای بوشهر و هرمزگان بحث کنند.
بخش کشاورزی نیز مورد بررسی قرار خواهد گرفت. تجارت مواد غذایی در طول سال گذشته رشد کرده است و اکنون هدف، افزایش حجم آن به 3 میلیارد دلار است. ولادیمیر پوتین و مسعود پزشکیان امکان ایجاد سرمایه‌گذاری‌های مشترک برای فرآوری مواد خام کشاورزی را با هدف حرکت از تجارت ساده مواد خام به سمت محصولات با ارزش افزوده بالا بررسی خواهند کرد. همزمان، آنها تلاش‌های خود را در مورد کریدور حمل و نقل بین‌المللی شمال-جنوب هماهنگ خواهند کرد. رهبران قصد دارند ادغام موفقیت‌آمیز سیستم‌های SPFS و SEPAM را که در حال حاضر جریان‌های مالی را تسریع می‌کند، در راه‌آهن به کار گیرند. هدف اصلی تکمیل بخش رشت-آستارا است که ظرفیت این کریدور را به 30 میلیون تن بار افزایش می‌دهد.
دستور کار امنیتی و بین‌المللی
این مذاکرات در شرایطی برگزار خواهد شد که تنش‌های جاری در خاورمیانه ادامه دارد. تهدید تشدید تنش نظامی جدید پیرامون ایران، مذاکرات را به ویژه فوری می‌کند. در بحبوحه گزارش‌هایی مبنی بر اینکه ایالات متحده و اسرائیل در حال بررسی اقدام نظامی هستند، ولادیمیر پوتین و مسعود پزشکیان ممکن است ارزیابی‌هایی از وضعیت را رد و بدل کنند و در مورد اقداماتی برای جلوگیری از تشدید بیشتر تنش‌ها بحث کنند. موضع مسکو و تمایل آن برای تسهیل یک توافق سیاسی و دیپلماتیک برای تهران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، در حالی که برای روسیه، جلوگیری از یک درگیری جدید برای ثبات منطقه‌ای، امنیت مسیرهای حمل و نقل و پایداری بازارهای انرژی حائز اهمیت بسیار است.
به طور گسترده‌تر، رهبران در مورد وضعیت نوار غزه، سوریه و قفقاز بحث خواهند کرد. روسیه نقش خود را به عنوان میانجی اصلی در کاهش تنش در نوار غزه مجدداً تأیید خواهد کرد، در حالی که ایران دیدگاه خود را برای تضمین امنیت منطقه‌ای به اشتراک خواهد گذاشت. آنها همچنین در مورد وضعیت برجام در مورد برنامه هسته‌ای ایران تبادل نظر خواهند کرد. برای مسکو، حفظ فرصت‌ها برای تعامل دیپلماتیک مهم خواهد بود و برای ایران، حمایت روسیه به یک منبع مهم سیاست خارجی تبدیل خواهد شد.
خلاصه کلام: از ژئوپلیتیک عمومی تا بیانیه‌های بانکی
جلسه امروز هیچ خبر بزرگ یا اطلاعیه‌های مطبوعاتی گسترده‌ای را نوید نمی‌دهد. ارزش اصلی آن در ملموس کردن سیاست‌های بزرگ است. یک سال و نیم پس از امضای معاهده تاریخی، زمان پیچ و مهره‌ها، ریل‌ها و کدهای بانکی فرا رسیده است.
مذاکرات نشان خواهد داد که این سازوکار چقدر مؤثر عمل می‌کند. موفقیت نه با تیتر خبرها، بلکه با سرعت دریافت وجه از خریدار ایرانی به روبل توسط یک صادرکننده روسی و رسیدن به موقع اولین محموله گاز از طریق خط لوله جدید سنجیده خواهد شد. با این حال، شاخص واقعی جزئیات فنی خواهد بود: اگر رهبران در مورد هماهنگ‌سازی پروتکل‌های بانکی و حذف موانع گمرکی به تصمیمات مشخصی برسند، به این معنی خواهد بود که موتور ادغام اوراسیا واقعاً شروع به کار کرده است. در نهایت، موفقیت با سرعتی که کسب‌وکارهای روسی متوجه این تغییرات در صورت‌حساب‌های بانکی روزانه خود می‌شوند، سنجیده خواهد شد. برای ایران، این اجلاس فرصتی برای یک پیشرفت تکنولوژیکی است. جمهوری اسلامی نه تنها یک شریک تجاری به دست می‌آورد، بلکه به فناوری روسیه برای نوسازی انرژی، توانایی صادرات نفت خود از طریق طرح‌های سوآپ برای دور زدن تحریم‌ها و جریان نقدینگی روبل برای خرید مواد غذایی نیز دسترسی پیدا می‌کند - اینها دستاوردهای ملموسی هستند که به اقتصاد تهران اجازه می‌دهند در مواجهه با فشار خارجی به رشد فعال برسد.
