از برجام تا توافق جدید/ دلارهای آمریکایی بهای نظم مورد نظر آمریکا نخواهد بود
© Sputnik / Алексей Алексеев
/ اشتراک
راحله چترسفید، پژوهشگر مسائل بینالملل، معتقد است اظهارات اخیر مقامات آمریکایی درباره توافق با ایران بیش از آنکه ناظر بر جزئیات مالی آن باشد، بازتابدهنده راهبرد جدید واشنگتن در خاورمیانه است که در آن آمریکا همچنان طراح و معمار نظم منطقهای باقی میماند، اما تلاش میکند هزینههای اقتصادی این نظم را بر دوش بازیگران دیگر بگذارد.
راحله چترسفید، پژوهشگر مسائل بینالملل، در گفتوگو با اسپوتنیک اظهار داشت: مواضع اخیر در ایالات متحده و کاخ سفید چندان دور از انتظار نبود. دونالد ترامپ همواره در سخنرانیهای خود توافق برجام را مورد انتقاد قرار داده و بارها به باراک اوباما و مبالغی که در دوران او به ایران پرداخت شد، حمله کرده است.
وی افزود: در چنین بستری باید پرسید آیا اساساً میتوان انتظار موضعی متفاوت از تیم ترامپ داشت؟ تیمی که برجام را کنار گذاشت تا در چارچوبی جدید دستاوردی سیاسی برای خود در برابر رقبایش خلق کند، بعید است امروز حاضر باشد همان مسیری را تکرار کند که سالها آن را نقد کرده است.
چترسفید ادامه داد: نکته مهمتر آن است که آنچه جیدی ونس بهصورت ضمنی مطرح میکند، نشانه یک تغییر آرام اما عمیق در معماری نقش آمریکا در خاورمیانه است. واشنگتن همچنان میخواهد معمار اصلی نظم منطقهای و بازیگر محوری این عرصه باقی بماند، اما دیگر تمایلی ندارد تأمینکننده مالی این نظم باشد؛ رویکردی که پیشتر نیز در مواضع و اقدامات دونالد ترامپ مشاهده شده است.
به گفته این پژوهشگر، در این چارچوب بار اقتصادی ثبات منطقه از دوش آمریکا برداشته شده و به سمت کشورهای ثروتمند عربی که سالها ایران را بهعنوان یک ریسک امنیتی تعریف کردهاند، سوق دادهمیشود، اما اکنون انتظار میرود در روند بازسازی روابط ایران با اقتصاد منطقه، نقش سرمایهگذار را ایفا کنند.
وی تصریح کرد: این وضعیت دو دستاورد مهم برای تیم ترامپ به همراه دارد. از یک سو، کاخ سفید میتواند توافق احتمالی را بهعنوان یک پیروزی سیاسی در برابر تمامی رویکردهای گذشته معرفی کند و از سوی دیگر، با وجود پذیرش تعهدات روی کاغذ، اجرای بخش قابل توجهی از هزینههای آن را به بازیگران دیگر منطقه واگذار کند.
چترسفید خاطرنشان کرد: در نتیجه، پرسش اصلی دیگر این نیست که آیا چنین صندوقی تشکیل خواهد شد یا خیر و یا رقم ۳۰۰ میلیارد دلار از چه محلی تأمین میشود، بلکه سؤال اساسی این است که آیا میتوان نظمی سیاسی را که بر پایه بیاعتمادی عمیق شکل گرفته، به یک پروژه سرمایهگذاری اقتصادی تبدیل کرد؟ و اگر پاسخ مثبت است، چه بازیگری تضمینکننده این فرآیند خواهد بود؟
وی تأکید کرد: آنچه امروز واشنگتن دنبال میکند، طراحی یک نظم جدید در خاورمیانه است که آمریکا میخواهد معمار آن باشد، اما هزینههایش را نپردازد. از همین منظر است که اظهارات اخیر ونس معنا و اهمیت پیدا میکند.
این پژوهشگر در پایان گفت: یکی از اهداف مهم این اظهارات میتواند ملاحظات انتخاباتی در آمریکا باشد. ونس در تلاش است این پیام را به افکار عمومی آمریکا و بدنه رأیدهندگان جمهوریخواه منتقل کند که قرار نیست هیچ مبلغی از جیب مالیاتدهندگان آمریکایی به ایران پرداخت شود.
وی افزود: در چنین بستری باید پرسید آیا اساساً میتوان انتظار موضعی متفاوت از تیم ترامپ داشت؟ تیمی که برجام را کنار گذاشت تا در چارچوبی جدید دستاوردی سیاسی برای خود در برابر رقبایش خلق کند، بعید است امروز حاضر باشد همان مسیری را تکرار کند که سالها آن را نقد کرده است.
چترسفید ادامه داد: نکته مهمتر آن است که آنچه جیدی ونس بهصورت ضمنی مطرح میکند، نشانه یک تغییر آرام اما عمیق در معماری نقش آمریکا در خاورمیانه است. واشنگتن همچنان میخواهد معمار اصلی نظم منطقهای و بازیگر محوری این عرصه باقی بماند، اما دیگر تمایلی ندارد تأمینکننده مالی این نظم باشد؛ رویکردی که پیشتر نیز در مواضع و اقدامات دونالد ترامپ مشاهده شده است.
به گفته این پژوهشگر، در این چارچوب بار اقتصادی ثبات منطقه از دوش آمریکا برداشته شده و به سمت کشورهای ثروتمند عربی که سالها ایران را بهعنوان یک ریسک امنیتی تعریف کردهاند، سوق دادهمیشود، اما اکنون انتظار میرود در روند بازسازی روابط ایران با اقتصاد منطقه، نقش سرمایهگذار را ایفا کنند.
وی تصریح کرد: این وضعیت دو دستاورد مهم برای تیم ترامپ به همراه دارد. از یک سو، کاخ سفید میتواند توافق احتمالی را بهعنوان یک پیروزی سیاسی در برابر تمامی رویکردهای گذشته معرفی کند و از سوی دیگر، با وجود پذیرش تعهدات روی کاغذ، اجرای بخش قابل توجهی از هزینههای آن را به بازیگران دیگر منطقه واگذار کند.
چترسفید خاطرنشان کرد: در نتیجه، پرسش اصلی دیگر این نیست که آیا چنین صندوقی تشکیل خواهد شد یا خیر و یا رقم ۳۰۰ میلیارد دلار از چه محلی تأمین میشود، بلکه سؤال اساسی این است که آیا میتوان نظمی سیاسی را که بر پایه بیاعتمادی عمیق شکل گرفته، به یک پروژه سرمایهگذاری اقتصادی تبدیل کرد؟ و اگر پاسخ مثبت است، چه بازیگری تضمینکننده این فرآیند خواهد بود؟
وی تأکید کرد: آنچه امروز واشنگتن دنبال میکند، طراحی یک نظم جدید در خاورمیانه است که آمریکا میخواهد معمار آن باشد، اما هزینههایش را نپردازد. از همین منظر است که اظهارات اخیر ونس معنا و اهمیت پیدا میکند.
این پژوهشگر در پایان گفت: یکی از اهداف مهم این اظهارات میتواند ملاحظات انتخاباتی در آمریکا باشد. ونس در تلاش است این پیام را به افکار عمومی آمریکا و بدنه رأیدهندگان جمهوریخواه منتقل کند که قرار نیست هیچ مبلغی از جیب مالیاتدهندگان آمریکایی به ایران پرداخت شود.
