به گزارش اسپوتنیک، نواک معاون نخست وزیر روسیه درباره توافقنامه ای برای ایجاد هاب گازی در ایران اعلام کرد که طرفین "در حال بررسی این مسئله هستند و شرکتها نیز تعاملات و مذاکرات لازم را انجام می دهند. نواک، معاون نخست وزیر روسیه پیش از این طی اظهاراتی اعلام کرده بود که شرکت گازپروم موضوع ایجاد یک هاب گازی در ایران را بررسی خواهد کرد و افزود که اگر این پروژه ظرفیت خوبی داشته باشد، مسکو در آن مشارکت خواهد کرد. گزارشها حاکی از آن است که ایران قصد دارد با مشارکت روسیه، قطر و ترکمنستان، یک هاب گازی در منطقه صنعتی عسلویه در استان بوشهر ایجاد کند.
امیرحسن علایی کارشناس اقتصاد انرژی درباره چشم انداز این طرح به اسپوتنیک گفت: ایران مذاکرات و برنامه هایی برای ایجاد هاب گازی در بوشهر با مشارکت روسیه، قطر و ترکمنستان انجام داده و این هاب به عنوان یک نقطه مرکزی برای توزیع و صادرات گاز طبیعی از این کشورها عمل خواهد کرد. البته ذکر این نکته ضروری است که از قرار معلوم این طرح هنوز در مرحله مذاکرات قرار دارد و هنوز اطلاعات جامعی در سطح عمومی از این توافق در دست نیست و به طور کامل اجرا نشده است.
علایی در ادامه گفت، ایران ذخایر گاز فراوانی در اختیار دارد و این امکان را می دهد که به یک صادرکننده قابل اعتماد تبدیل گردد و برنامه ایران برای تبدیل شدن به بازیگر مهم بازار جهانی گاز با مذاکرات ایجاد هاب گازی شتاب بیشتری گرفته است. اگرچه در ظاهر خرید گاز از روسیه و فروش آن به کشورهای دیگر در میزان صادرات خالص ایران تأثیری ندارد، اما تبدیل شدن ایران به هاب گازی منطقه اثرات مثبت سیاسی و اقتصادی قابل توجهی به همراه خواهد داشت. مذاکرات ایران و روسیه در غالب کمسیون مشترک از مدتها قبل آغاز شده و پیشرفتهای خوبی نیز داشته و به هر حال روسیه نیز به عنوان بازیگر کلیدی در بخش انرژی با ذخایر قابل توجه گاز می تواند امکانات و منابع ارزشمندی را برای این همکاری گازی ارائه دهد.
علایی افزود، این هاب گازی برای تمام مشارکت کنندگان در این پروژه منافع رضایت بخشی به همراه خواهد داشت. به نظر می آید یکی از علتهای افزایش تلاشهای تهران و مسکو برای ایجاد هاب گازی این است که بتوانند تقاضای فزاینده گاز طبیعی در سراسر منطقه را تأمین کند.
وی خاطر نشان کرد، در حال حاضر به علت چالشهای موجود پیرامون روسیه و کشورهای اروپایی این کشور با کاهش صادرات و مازاد گاز روبهرو است. از سویی ترکمنستان نیز در حال حاضر نیازمند بازار برای صادرات گاز خود میباشد. با توجه به این وضعیت، ایران میتواند با خرید گاز از دارندگان این انرژی و فروش آن به واردکنندگان به هاب گازی منطقه تبدیل شود. ایران با واردات گاز از روسیه، ترکمنستان و قطر میتواند در مجموع نزدیک به ۱۰۰ میلیارد مترمکعب گاز را از تأمینکنندگان بگیرد و به کشورهای واردکننده از جمله عراق، ترکیه، سوریه و لبنان بفروشد.
وی در ادامه افزود، قطر و ترکمنستان نیز به دلیل ذخایر بالای گاز و نقش حیاتی آنها نیز در بازار گاز جهان از اهمیت ویژه ای برخوردار هستند. دو واقع این رویکرد مشارکتی در ایجاد هاب گازی بوشهر با حضور روسیه، قطر و ترکمنستان می تواند ثبات در بازار، تنوع و عرضه کافی را برای برآوردن نیازهای روزافزون انرژی در منطقه تضمین نماید.
علایی گفت، اواخر نوامبر ۲۰۲۲ میلادی ایران و روسیه بررسی ایده مبادله گاز را آغاز کردند که در آغاز حجم مبادله سالانه حدود ۱۰ میلیارد متر مکعب پیشنهاد شد، البته طبق برآوردهای اولیه، ایران ظرفیت واردات ۲۰میلیارد متر مکعب گاز از روسیه را در سال خواهد داشت. در این میان، بخشی از آن برای صادرات به کشورهایی مانند ترکیه و عراق و بخش دیگرآن مصرف جبران کسری روزانه تقریبا ۲۵۰ میلیون مترمکعب مصرف داخلی ایران میشود.
وی در توضیح چشم انداز این طرح افزود، قطعا همکاری دو کشور در صنعت نفت و گاز میتواند معادلات منطقهای و حتی جهانی انرژی را بهویژه در زمینه گاز طبیعی تحتتاثیر قرار دهد. به هر حال تحریمهای ایالاتمتحده از جمله عوامل موثر بر همکاری این دو کشور در طرح هاب گازی است. چرا که هر دو کشور با أنواع تحریم ها از جمله حوزه نفت و گاز مواجه شدهاند و این امر باعث شده که به دنبال روابط نزدیکتر اقتصادی و انرژی برای کاهش تاثیر این محدودیتها باشند.
علایی افزود، طبیعتا وقتی طرحی به مرحله اجرایی شدن نرسیده باشد و هنوز در مرحله مذاکرات باشد درباره زمان بندی اجرا و یا حصول نتایج مورد انتظار آن به روشنی نمی توان اظهار نظر کرد اما به طور مشخص هر دو کشور ظرفیتهای خوبی در زمینه اکتشاف و تولید نفت و گاز طبیعی برخوردارند و مذاکرات شرکتهای ایرانی و روسی برای تبدیل تفاهمنامهها به قراردادها و اجراییشدن آنها در بخش بالادست و پاییندست صنعت نفت در جریان است و بزودی هیات روسی برای ادامه مذاکرات به تهران سفر خواهند کرد.
در حال حاضر عملا اقدامات چندانی میان دو کشور به صورت عملی غیر از مذاکرات و مطالعات اولیه در جریان نیست، اما شرکتهای بزرگی از روسیه مانند لوکاویل و گازپروم علاقه خود را برای سرمایهگذاری در بخشهای نفت و گاز ایران نشاندادهاند، هرچند که هنوز در عمل اتفاقی نیفتاده است.
در پایان بر این نکته تاکید دارم به هر حال تجربه تاریخی ایران از روسیه اغلب با تلخی هایی همراه بوده و در پروژه های گازی از این دست نیز زمانی برد برای همه طرفها حاصل می شود که ما اطمینان خاطر پیدا کنیم که از روسیه گاز ارزان قیمت می خریم و گاز خودمان را از طریق ترکیه به اروپا صادر میکنیم، از سویی بیش از ۱۰۰ میلیارد متر مکعب گاز مازاد روسیه هدر نرفته و این کشور هم سود خود را خواهد برد.
عسلویه به عنوان قطب تولید بزرگترین میدان نفت و گاز جهان یعنی میدان پارس شمالی-جنوبی شناخته میشود که در بخش مرکزی خلیج فارس در آبهای ایران و قطر واقع شده است.مجموع ذخایر زمین شناسی این میدان ۵۱تریلیون متر مکعب گاز طبیعی و ۷.۷میلیارد متر مکعب میعانات تخمین زده شده است و ذخایر قابل استحصال ۳۵.۶ تریلیون متر مکعب گاز طبیعی و ۳ میلیارد متر مکعب میعانات تخمین زده شده است.