طبق آخرین گزارشهای خبری منتشر شده هیئت عالیرتبه جمهوری اسلامی ایران برای شرکت در مذاکرات اسلامآباد عازم پاکستان شده است.
بر اساس گزارشهای رسمی اعضای اصلی هیئت ایرانی عبارتند از محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی به عنوان ریاست تیم مذاکرهکننده و عباس عراقچی وزیر امور خارجه. این مذاکرات قرار است روز جمعه، 21 فروردین و در برخی منابع شنبه 22 فروردین، با هدف نهاییسازی توافق آتشبس و بررسی پیشنهاد 10 مادهای ایران برگزار شود.
در جبهه مقابل، هیئت آمریکایی به سرپرستی جی. دی. ونس معاون رئیسجمهور آمریکا و با حضور چهرههایی نظیر جرد کوشنر و استیو ویتکاف در این نشست حضور خواهند یافت. این اولین تعامل مستقیم دیپلماتیک میان دو کشور پس از تنشهای اخیر به شمار میرود. بر اساس گزارشهای منتشر شده، این دیدار قرار است به صورت مستقیم و رو در رو برگزار شود.
اما درخصوص نکات کلیدی درباره ماهیت این نشست به برخی موارد میتوان اشاره نمود، از جمله اینکه برخلاف بسیاری از نشستهای سالهای گذشته که با واسطه هایی مانند عمان یا قطر انجام میشد، این بار قرار است هیئتهای عالیرتبه ایران و آمریکا پشت یک میز بنشینند.
بعلاوه، دولت پاکستان نقش میزبان این نشست را بر عهده دارد و از هر دو هیئت برای حضور در اسلامآباد دعوت کرده است تا پیشنهاد 10 مادهای ایران برای صلح و آتشبس را بررسی کنند.
انتخاب پاکستان به عنوان میزبان و میانجیگر این مذاکرات حساس بین ایران و آمریکا، دلایل استراتژیک و ژئوپلیتیک متعددی دارد که اهمیت نقش اسلامآباد را دوچندان میکند. پاکستان تنها کشور همسایه ایران است که همزمان روابط نظامی و امنیتی گستردهای با غرب بهویژه آمریکا دارد. این کشور به دلیل مرزهای طولانی مشترک با ایران، بیش از هر کشور دیگری از ثبات یا ناامنی در ایران تأثیر میپذیرد. صلح میان ایران و آمریکا مستقیماً بر امنیت مرزهای شرقی ایران و ایالت بلوچستان پاکستان اثر مثبت دارد.
پاکستان دهههاست که به عنوان یک متحد استراتژیک غیرعضو ناتو برای آمریکا عمل کرده است. شناخت دقیق آنها از سیاستهای واشنگتن، باعث شده تا اسلامآباد بتواند به عنوان یک میانجیگر معتبر بین تهران و واشینگتن عمل کند.
در جریان تنشها و تهاجم اخیر علیه ایران، پاکستان با وجود فشارهای بینالمللی، تلاش کرد موضعی متعادل اتخاذ کند. برخلاف برخی کشورهای منطقه پاکستان به دلیل نیاز به انرژی ایران و امنیت مرزی، صلح را بر جنگ ترجیح میدهد.
پاکستان پیشتر نیز در تسهیل روابط میان قدرتها نقش داشته است، به عنوان نمونه نقش کلیدی در گشایش روابط آمریکا و چین در دهه 70 میلادی. این پیشینه تاریخی به دیپلماتهای پاکستانی اعتمادبهنفس میدهد تا در موضوعات پیچیدهای مثل مذاکرات فعلی نقش تسهیلگر را ایفا کنند.
از سویی، حضور چهرههای تراز اول سیاسی کشورها نشاندهنده اراده دو طرف برای یک گفتگوی مستقیم و جدی جهت عبور از بنبست فعلی است.
بنابراین، این رویداد به عنوان یک نقطه عطف دیپلماتیک تلقی میشود، چرا که پس از مدتها تنش، دو طرف برای اولین بار بدون نیاز به پیامرسان، به صورت حضوری گفتگو خواهند کرد.
طبق گزارشهای منتشر شده، این دور از مذاکرات در اسلامآباد برای یک روز برنامهریزی شده است.
با این حال، با توجه به حساسیت موضوع و حضور مقامات بلندپایه این احتمال وجود دارد که در صورت پیشرفت در گفتگوها، نشستها تمدید شده یا به دورهای بعدی موکول شود. اما فعلاً برنامه اعلامی برای حضور هیئتها در پاکستان، یک نشست یکروزه است.
در پایان باید گفت، تا این لحظه میزان نقض آتش بس از سوی طرفین در سطحی نبوده که منجر به عدم برگزاری مذاکرات شود و مادامی که یکی از مقامات رسمی طرفین رسما خروج از آتش بس را اعلام نکنند از نظر عملی و حقوقی آتش بس برجا و مذاکرات در جریان خواهد بود.