دکتر کیومرث یزدان پناه، استاد دانشگاه تهران و کارشناس ارشد مسائل افغانستان، در خصوص ریشه های بحران ها و تنش میان پاکستان و افغانستان به خبرنگار اسپوتنیک در تهران گفت: پاکستان و افغانستان باید هوشیار باشند، چراکه این منطقه جغرافیایی به شدت مستعد تبدیل شدن یک جنگ یا حتی یک درگیری معمولی به یک جنگ تمامعیار مذهبی است.
وی افزود: نخست آنکه پاکستان باید بداند که افغانستان کشوری نیست که به سادگی بتوان بر آن چیره شد. افغانستان سرزمینی با ویژگیهای منحصربهفرد است؛ مردمانش باوجود تمام مشقتها، معمولاً زیر بار زور نمیروند و این سرزمین اشغالشدنی نیست. این موضوع را افغانها دستکم در سه سده اخیر اثبات کردهاند و غولهای بسیاری را در تاریکی تاریخ از پا درآوردهاند.
بنابراین هم افغانستان و هم پاکستان باید این واقعیت را مدنظر داشته باشند. نکته دیگر اینکه اگرچه ریشه تقابل میان افغانستان و پاکستان به مسئلهای دیرینه و تاریخی بازمیگردد – به ویژه موضوع مرز دیورند که از سال 1893توسط بریتانیا ترسیم شد – اما این درگیری صرفاً به اختلافات مرزی محدود نمیشود.
پاکستان و افغانستان بهتر از هرکس میدانند که به دلیل بستر مساعد برای زادوولد تروریسم و فعالیت گروههای افراطی، تا چه اندازه در سرنوشت امنیتی شبهقاره، گسل میانی و حتی منطقه غرب و جنوب غرب آسیا تأثیرگذار بودهاند.
دکتر کیومرث یزدان پناه، این درگیریها را بسیار پیچیده و غیرقابل شوخی توصیف کرد و اظهار داشت: اگر آتش این جنگ شعلهورتر شود، شاید در ظاهر پاکستان به واسطه برخورداری از ارتشی منسجمتر، توان هوایی بالاتر و ساختار منظمتر بتواند در خاک افغانستان موفقیتهای تاکتیکی به دست آورد، اما این پایان ماجرا نخواهد بود و تبعات آن بسیار بلندمدت و سنگین خواهد بود.
عامل دیگری که این مسئله را تشدید میکند، وجود بسترهای تشدیدکننده اختلافات است. هر دو کشور به نوعی پناهگاه گروههای تروریستی مسلح هستند. خود پاکستان سالهاست با دهها گروه تروریستی دستوپنجه نرم میکند؛ گروههایی که نهتنها منافع این کشور را هدف قرار میدهند، بلکه دامنه نفوذ خود را تا دریای سرخ و بابالمندب گسترش دادهاند.
از این منظر، این عوامل هشداری جدی به دولت پاکستان و تشکیلات طالبان است که شرایط را درک کرده و از ورود هیجانی به جنگی پرهیز کنند که دامنه آن میتواند بسیار فراتر از تصور امروز باشد.
وی تاکید کرد: از سوی دیگر، افغانها در جنگهای چریکی، نبرد تنبهتن و عملیاتهای انتحاری مهارت بالایی دارند. اگر این جنگ عمق یافته و ادامه پیدا کند، کنترل عوامل انتحاری بسیار دشوار خواهد شد و این میتواند عواقب جبرانناپذیری برای دو کشور و حتی منطقه به همراه داشته باشد.