گزارش و تحلیل

دو دهه پیشرفت فضایی ایران: شکل‌گیری چرخه بومی فناوری فضایی

ایران فعالیت‌های رسمی خود در حوزه کاوش و فناوری فضایی را از اوایل دهه 1380 خورشیدی (اوایل دهه 2000 میلادی) آغاز کرد و طی بیش از دو دهه گذشته، با وجود تحریم‌های گسترده و محدودیت‌های فناورانه، توانسته است به مجموعه‌ای از دستاوردهای مهم در صنعت فضایی دست یابد. این دستاوردها، ایران را در زمره کشورهای دارای چرخه نسبتاً کامل فناوری فضایی قرار داده است.
Sputnik
یکی از بزرگتربن دستاوردها و موفقیت های صنعت فضایی ایران در زمینه طراحی و ساخت ماهواره‌های بومی است که می‌توان به توسعه و پرتاب ماهواره‌های تحقیقاتی، سنجشی و مخابراتی مانند امید، نوید، رصد، فجر، پیام، ظفر، خیام و ثریا که نشان‌دهنده رشد تدریجی توان طراحی و مهندسی فضایی ایران است اشاره نمود.
همچنین دستیابی به فناوری پرتاب ماهواره (Launch Capability) نیز از دیگر دستاوردهای ایران بشمار می‌رود. از جمله این پروژه‌ها توسعه حامل‌های فضایی بومی مانند سفیر، سیمرغ، قاصد و قائم است که ایران را به یکی از معدود کشورهای دارای توان پرتاب مستقل ماهواره تبدیل کرده است.
ایران و روسیه در زمینه فناوری فضایی همکاری می‌کنند
از سویی، قرار دادن ماهواره در مدار با پرتابگر کاملاً بومی و موفقیت در تزریق ماهواره به مدار زمین با استفاده از پرتابگرهای ساخت داخل، بدون وابستگی به پایگاه‌ها یا سامانه‌های خارجی نیز از جمله دستاوردهای صنعت فضایی ایران است.
همچنین پیشرفت در ماهواره‌های سنجش از دور با دقت بالاتر و ارتقای قدرت تصویربرداری ماهواره‌ای برای کاربردهای کشاورزی، مدیریت منابع آب، پایش محیط زیست، مرزبانی و مدیریت بحران نیز در دسته برجسته ترين دستاوردهای فضایی ایران قرار دارد.
ایجاد و گسترش ایستگاه‌های کنترل، دریافت داده، پردازش تصاویر و شبکه‌های فرماندهی و هدایت ماهواره‌ها در داخل کشور نیز برای صنعت فضایی ایران دستاورد بزرگی بشمار می‌رود.
همچنین می‌توان به پرتاب ماهواره‌ با کاربری راهبردی که نشان‌دهنده پیوند صنعت فضایی با توان دفاعی و اطلاعاتی ایران است نیز اشاره کرد.
لازم به ذکر است، توسعه فناوری موتورهای قدرتمند سوخت جامد که نقش کلیدی در افزایش برد، دقت و توان حمل محموله‌های فضایی دارد نیز پیشرفت قابل توجهی است.
مواردی همچون بهبود سیستم‌های تأمین انرژی، کنترل حرارتی و پایداری مداری که باعث افزایش زمان فعالیت ماهواره‌ها شده و همچنين تربیت نیروی انسانی متخصص و بومی‌سازی دانش فضایی و فناوری‌های وابسته نیز پیشرفت قابل توجهی است.
ایران در حال برنامه‌ریزی برای توسعه منظومه‌های ماهواره‌ای با هدف خدمات ارتباطی، اینترنت اشیا، پایش سرزمینی و کاهش وابستگی به داده‌های خارجی است که به نوبه خود از مهم‌ترین دستاوردهای صنعت فضایی است.
بحث و گفتگو