به گزارش اسپوتنیک، سازمان پزشکی قانونی ایران گزارش داده، در نیمه نخست امسال آمار تلفات مسمومیت با گاز منوکسیدکربن رشد ۲۲.۳ درصدی داشته و از ۲۲۴ فوتی در نیمه نخست سال گذشته به ۲۷۴ فوتی در در مدت مشابه امسال رسید. همچنین در ۶ ماهه نخست امسال ۲۷۴ نفر بر اثر مسمومیت با گاز منوکسیدکربن در ایران جان خود را از دست دادند که از این تعداد ۱۹۲ نفر مرد و ۸۲ نفر زن بودند.افزایش ۲۲.۳ درصدی تلفات گازگرفتگی در نیمه نخست سال جاری در حالی است که عمده مرگ های ناشی از مسمومیت با گاز منوکسید کربن در نیمه دوم سال و عمدتا از ماه آذر به بعد که در اغلب نقاط ایران شاهد سردتر شدن هوا و به تبع آن استفاده از وسایل گرمایشی هستیم، رخ می دهد. نچنان که بر اساس آمارهای سال گذشته از کل تلفات مسمومیت با گاز که برابر با ۹۱۳ نفر ثبت شده است، ۵۶۳ نفر تنها در چهار ماه پایانی سال جان باخته اند که حدود ۶۱.۷ درصد از تلفات یکسال را در بر می گیرد. در گزارش پزشکی قانونی ایران تاکید شده؛ از آنجا که این روند در آمار تلفات مسمومیت با گاز سال های دیگر نیز تکرار شده و همواره با رشد قابل توجه تلفات در نیمه دوم هر سال مواجه هستیم، سازمان پزشکی قانونی در آستانه ورود به چهار ماه پایانی سال از ایرانی ها خواست تا با رعایت نکات ایمنی و توصیه های ارائه شده مانع از وقوع مخاطرات جانی و حوادث تلخ برای خود و عزیزانشان شوند.
امین علیزاده کارشناس بهداشت در گفتگو با اسپوتنیک درباره خطرات گازگرفتگی و مسمومیت با گازمنوکسید کربن (CO) و روشهای ایمنی درمقابل این قاتل خاموش به ارائه توضیحاتی پرداخت.
علیزاده در توضیح ماهیت گاز منوکسید کربن (CO) گفت، گازی بی رنگ، بی بو و بی مزه است که از سوختن ناقص سوخت های حاوی کربن مانند بنزین، گاز طبیعی و چوب تولید می شود. بسیار سمی است و در صورت استنشاق در غلظت های بالا می تواند کشنده باشد. وقتی مونوکسید کربن استنشاق میشود، وارد جریان خون میشود و به هموگلوبین، پروتئین موجود در گلبولهای قرمز خون که اکسیژن را به بافتهای بدن میبرد، متصل میشود. در واقع، مونوکسید کربن بسیار قوی تر از اکسیژن به هموگلوبین متصل می شود و در نتیجه، اکسیژن و هموگلوبین جابجا می شوند. این به این معنی است که بافت های بدن دیگر قادر به دریافت اکسیژن کافی نیستند و در نتیجه می تواند منجر به آسیب بافتی و در نهایت مرگ شود.
علیزاده افزود، همانطور که مونوکسید کربن به آرامی در جریان خون تجمع می یابد، می تواند منجر به علائمی مانند سردرد، سرگیجه، ضعف، حالت تهوع و گیجی شود و در غلظت های بالا می تواند باعث از دست دادن هوشیاری، کما و مرگ شود. از آنجایی که مونوکسید کربن بی بو و بی رنگ است، تشخیص آن بدون آشکارساز مونوکسید کربن دشوار است. بنابراین اگر دنبال ایمنی در برابر این گاز هستیم مهم است که آشکارسازهای مونوکسید کربن در خانه شما فعال باشد و وسایل سوخت سوز به درستی نگهداری شوند تا از تجمع گاز مونوکسید کربن جلوگیری شود.
منوکسید کربن از کجا تولید می شود؟
علیزاده در ادامه گفت، مونوکسید کربن از احتراق ناقص سوخت های حاوی کربن مانند بنزین، گاز طبیعی، پروپان، زغال سنگ، چوب و سایر مواد آلی تولید می شود. پیش از هر چیزی توجه داشته باشید که احتمال تجمع مونوکسید کربن در فضاهای بسته یا دارای تهویه ضعیف، مانند گاراژ بسته یا اتاقی با سیستم گرمایش معیوب زیاد است و نگهداری از وسایل معیوب مانند آبگرمکن، اجاق گاز و شومینه می توانند مونوکسید کربن تولید کنند. همچنین اگر راه تهویه فضایی از طریق دودکش است باید ایمنی آن کاملا بررسی شود زیرا، انسداد در دودکش ها می تواند از تهویه مناسب مونوکسید کربن جلوگیری کرده و منجر به تجمع آن در فضاهای داخلی شود.
خوشبختانه در حال حاضر اغلب در منازل مسکونی از تجهیزات سوخت سوز، مانند ژنراتورها یا کوره های زغالی استفاده نمی شود اما به هر حال یکی دیگر از علتهای گازگرفتگی استفاده از این وسایل در داخل خانه است. همچنین روشن ماندن طولانی مدت وسایل نقلیه در گاراژهایی با فضای بسته می تواند منجر به تجمع مونوکسید کربن شود. همین سیگار کشیدن که به نظر خیلی عادی می آید اگر در فضای بسته و بدون تهویه مناسب باشد و میزان آن زیاد باشد، می تواند مونوکسید کربن تولید کند و جالب است که بدانید، ارتفاعات بالا می تواند منجر به غلظت بالاتر مونوکسید کربن در هوا شود. البته برخی از فرآیندهای صنعتی نیز می توانند مونوکسید کربن در هوا آزاد کنند که برای کارگران مجاور آن ضروری است از خطرات آن آگاه بوده و ایمنی لازم را انجام دهند.
علايم گازگرفتگی و نجات فرد مسموم شده با گاز منوکسید کربن
امین علیزاده در تشریح این مسئله گفت، بر هر فردی لازم است که با علائم گازگرفتی آشنا باشد، علائم مسمومیت با گاز شامل سردرد، سرگیجه، ضعف، حالت تهوع، استفراغ، درد قفسه سینه و گیجی است و در موارد شدید، می تواند منجر به از دست دادن هوشیاری، کما و حتی اگر مدت زمان این مسمومیت طولانی باشد منجر به مرگ شود.
اگر مشکوک هستید که فردی با گاز مونوکسید کربن مسموم شده، فوراً او را به هوای تازه ببرید، با اورژانس تماس بگیرید و به دنبال مراقبت های پزشکی باشید. بلافاصله منبع گاز مونوکسید کربن را خاموش کنید و منطقه را تهویه کنید تا از قرار گرفتن در معرض بیشتر گاز جلوگیری شود. اگر فرد نفس نمی کشد، احیای قلبی ریوی را شروع کنید و تا رسیدن اورژانس ادامه دهید.
بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی، تخمین زده می شود که سالانه 5.9 میلیون نفر بر اثر آلودگی هوای داخل و خارج از خانه جان خود را از دست می دهند که این آمار شامل مسمومیت با گاز منوکسیدکربن نیز است که تقریباً 8 درصد از کل مرگ و میرهای جهانی را شامل می شود. بابک یکتاپرست، سخنگوی سازمان اورژانس ایران در گزارشی اعلام کرده براساس گزارش های دریافتی استان های تهران، خراسان رضوی و البرز بیشتر تعداد مسمومیت با گاز را داشته اند. همچنین براساس همین گزارش ها ۸۷ درصد مسمومیت های گازی دو ماهه اخیر مربوط به نقص لوله کشی در وسایل گرمایشی منازل و ساختمان های مسکونی بوده است و ۵ درصد به مراکز صنعتی بر می گشته است . در این میان ۲ درصد از مسمومیت ها نیز ناشی از روشن کردن وسایل گرمایشی و یا آتش در چادرهای کمپ های گردشگری و ۲ درصد هم ناشی از گازگرفتگی خودروهایی که در پارکینگ ها درجا کار می کنند بوده است.